Kanser Tedavisi için Dolaşımdaki Tümör Hücrelerini Belirleyen Yöntemlerde Gelişmeler

Bu sayfayı paylaşmak ister misiniz
 Bu makaleyi yazdırın
 Bu sayfa yararlı oldu mu?
25 Şubat 2011

Bilim adamları birincil tümörün çıkartılmasından çok sonra kanda dolaşabilen kanser hücrelerini tespit etmeye çalışmaktadır. Güncel çalışmalar dolaşımdaki tümör hücrelerinin tespit ve takibinin olası metastazları, hastalığın ilerlemesini ve/veya tedaviye yanıtı öngörmede yararlı olabileceğini öngörmektedir.

Metastaz nedir?

Normal hücre büyümesi karmaşık bir süreç olup yıllarca derinlemesine incelenmiştir. Değişik kanserlerde görüldüğü gibi anormal hücre büyümesi, kanser hücrelerinin nasıl ve niçin büyüyüp yayıldığını daha iyi anlamak için her yıl milyonlarca doların harcandığı karmaşık bir süreçtir.

Kanser hastasının tedavisinde önemli kaygılardan biri de kanser hücrelerinin diğer dokulara olası yayılımının (metastaz) hemen tespit edilmesi sorunudur. Kan yoluyla besinlere erişimleri olduğu için tümörler büyümeye devam etmektedir. Büyüdükçe hücreler ayrılarak kan ve/veya lenfatik sistem yoluyla taşınabilmektedir. Dolaşımdaki bu hücreler başka dokulara yerleştiğinde metastaz oluşmaktadır.

Bir kez kanser tanısı konduğunda metastazları tespit etmek ve hastalığın durumunu en iyi biçimde belirlemek için hasta çeşitli prosedürler kullanılarak takip edilir. Dolaşımdaki tümör hücrelerini tespit için bir kan testi yapmak doku biyopsileri ve kemik iliği aspirasyonları gibi daha klasik yöntemlerle kanserin olası yayılma derecesini belirlemeye göre hastaya daha az rahatsızlık veren bir işlemdir. Dolaşımdaki kanser hücrelerinin ölçümü mamografi ve kemik taramaları benzeri diğer prosedürlere göre daha duyarlı, hızlı, daha düşük maliyetli ve daha az zaman alıcı bir yöntem olabilir.

Dolaşımdaki kanser hücrelerine ilişkin en geniş çaplı çalışma meme kanseri hastalarında yürütülmüş olmasına rağmen araştırmacılar melanomlar, prostat, kolorektal ve akciğer kanserlerinde de bu hücreleri aramaktadır. Bu çalışmalar bu hücrelerin kan düzeylerinin yükselmesinin metastatik kanseri öngörmede önemli bir rol oynayabildiğini göstermiştir. Bu tip testlerin yeni tanı konmuş hastalarda gidişatı (prognoz) tahminde yararlı olabildiğine ilişkin kanıtlar da mevcuttur.

Dolaşımdaki kanser hücrelerinin belirlenmesi

Kanda çok az sayıda kanser hücresi bulunmaktadır (100.000 ile 10 milyon çekirdekli hücrede 1 kanser hücresi). Yıllar boyunca bu hücreleri tespit ve izole etmek için çeşitli teknikler geliştirilmiştir. Bu teknikler karmaşık bir filtreleme sistemi kullanarak hücrelerin fiziksel yöntemlerle ayrıştırılması, monoklonal antikorların kullanıldığı değişik immünolojik teknikler, immünolojik tekniklerle mikrodizilim teknolojisinin kombinasyonu, ters transkriptaz polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) benzeri moleküler prosedürleri içermektedir. Bu tekniklerin her biri dolaşımdaki kanser hücrelerinin tespiti için özgün fırsatlar sunmalarına rağmen belli bazı teknik kısıtlamalara sahiptir. Kısıtlamalardan biri de saptanabilen hücre sayısıyla ilişkilidir. Halen araştırmacılar, doğruluk, zamanında test edilebilen ve olumlu maliyet- etkinliği sağlayan en optimal prosedürü araştırmaktadır.

İkinci kuşak teknoloji

Dolaşımdaki kanser hücrelerini izole etmek için değişik teknikler kullanılmış olmasına rağmen en umut verici proje Boston, Massachusetts Hastanesiyle (Boston's Massachusetts General Hospital (MGH) ile Boston’da Johnson & Johnson (J&J) firmasının bir alt kuruluşu olan Veridex’in ortaklaşa geliştirdikleri bir analiz yöntemidir. Yakın zamanda, ortaklaşa çalışarak hem kanserin yayılmasını tespit eden hem de tedaviye cevaben tümör hücrelerinin varlığını analiz eden yeni, ikinci kuşak bir tekniği geliştireceklerini açıklamışlardır.

Halen MGH’de, New York’da Memorial Sloan-Kettering Kanser Merkezinde (Memorial Sloan-Kettering Cancer Center), Houston’da MD Anderson Kanser Merkezinde ve Boston’da Dana-Farber Kanser Enstitüsünde (Dana-Farber Cancer Institute) immünotekniklerle otomasyonu kombine eden ikinci kuşak kanser hücresini belirleme teknolojisi test edilmektedir. Eylül 2008’de televizyonda yapılan Kansere karşı koyma programı sayesinde bu çalışma ve ikinci kuşak teknolojiyi geliştirme çabalarına mali destek sağlanmıştır. Bu ileri teknoloji hastanın kanında bulunan tümör hücrelerinin sayılması, tutulması ve karakteristik özelliklerinin tanımlanmasına olanak sağlayacaktır.

Bu teknolojileri geliştirmeye yönelik güncel araştırmalar cesaret verici olmasına rağmen British Medical Bulletin dergisinde yakın zamanda yayınlanmış bir makaleye göre bu teknolojilerin yorumlanması birçok zorluğun üstesinden gelinmesini gerektirmektedir. Yazarlar MGH ve Veridex tarafından geliştirilenleri de içeren değişik teknolojileri tartışmaktadır. Dolaşımdaki kanser hücrelerinin belirlenmesi bireyselleşmiş kanser tedavisi için oldukça ümit vericidir. Örneğin, hasta kanserli olmasına rağmen tedavi dolaşımdaki kanser sayısını azaltmıyorsa tedaviyi değiştirmek yarar sağlayabilir. Ancak yine de kanser hücresi belirleyen testlerin özgüllük, duyarlılık ve tekrarlanabilirliğini geliştirmek için daha fazla çalışmaya gerek vardır. Tümör hücrelerini normal, kanserli olmayan hücrelerden ayırt edebilmeye yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bu testlerin doğruluk ve etkinlik validasyonları için daha geniş çaplı ilave testlerin yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, kanser tedavisinde dolaşımdaki kanser hücrelerinin önemi halen tartışılmaktadır. Bu hücrelerin varlığının gerçekten kanserin yayılımı veya nüksünü gösterip göstermediği konusu sorgulanmaktadır. Az sayıda kanser hücresini saptayan testlerin abartılı tanılara ve gereksiz tedavilere yol açabileceği kaygısı taşınmaktadır. Kanında kanser hücre saptanan bir kişinin gerçekten daha kötü gidişata (prognoza) sahip olup daha fazla kanser tedavisine ihtiyaç duyacağını veya kanda az sayıda kanser hücresi tespitinin zararsız olabileceğini göstermek için ilave araştırmaların yapılması gerekmektedir.

İlgili Sayfalar

Bu sitede

Makalenin Kaynakları

NOT: 'Bu makale, burada söz edilen kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editörler İnceleme Kurulunun toplu deneyiminden yararlanan araştırmaya dayanmaktadır. Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte ve inceleme sonuçlarına göre güncelleştirilebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılan orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

Basın bülteni. MGH Cancer Center receives $15 million grant from SU2C. Massachusetts General Hospital. (MGH Kanser Merkezi SU2C’den 15 milyon dolar yardım aldı.) İnternette http://www.massgeneral.org/cancer/about/newsarticle.aspx?id=1719 adresinde bulunabilir. (http://www.massgeneral.org) 29 Mayıs 2009 sayısı. Erişim tarihi 20 Ocak 2011.

Brenda Goodman. New Push to Develop Cancer Blood Test Researchers Announce Plans to Develop Test That Detects Circulating Tumor Cells. WedMD. (Kanser kan testi geliştirmek için yeni çaba. Araştırmacılar dolaşımdaki tümör hücrelerini belirleyen bir testi geliştirme planlarını duyurdular.) İnternette http://www.webmd.com/cancer/news/20110103/new-push-to-develop-cancer-blood-test adresinde bulunabilir. http://www.webmd.com. 3 Ocak 2011’de yayınlandı. Erişim tarihi 20 Ocak 2011.

Noha Gerges et al. New Technologies for the Detection of Circulating Cancer Cells. British Medical Bulletin. (Dolaşımdaki tümör hücrelerinin belirlenmesi için yeni teknolojiler) İnternette http://bmb.oxfordjournals.org/content/94/1/49.full.pdf+html adresinde bulunabilir. http://bmb.oxfordjournals.org. 20 Ocak 2010’da yayınlandı. Erişim tarihi 23 Nisan 2010.

Basın bülteni. Veridex, LLC Announces Collaboration to Develop Next-Generation Circulating Tumor Cell (CTC) Technology with Massachusett General Hospital. (Veridex,LLC Massachusetts General Hospital (Massachusetts Hastanesi) ile yeni jenerasyon dolaşımdaki tümör hücreleri teknolojisi geliştirmek üzere işbirliğine gittiğini duyurdu.) İnternette http://www.jnj.com/connect/news/all/Veridex-LLC-Announces-Collaboration-to-Develop-Next-Generation-Circulating-Tumor-Cell-Technology-with-Massachusetts-General-Hospital (http://www.jnj.com) ve http://www.prnewswire.com/news-releases/veridex-llc-announces-collaboration-to-develop-next-generation-circulating-tumor-cell-ctc-technology-with-massachusetts-general-hospital-112796484.html (http://www.prnewswire.com) adreslerinde bulunabilir. 3 Ocak 2011’de yayınlandı. Erişim tarihi 20 Ocak 2011.

Güncelleme: Veridex, Mass General to Develop Platform for Circulating Tumor Cells. Genome Web. İnternette http://www.genomeweb.com/dxpgx/update-veridex-mass-general-develop-platform-circulating-tumor-cells ( http://www.genomeweb.com) adresinde bulunabilir. 3 Ocak 2011’de yayınlandı. Erişim tarihi 20 Ocak 2011.

Johnson and Johnson sözcüsü Devon Prutzman ile yapılan röportaj. 20 Ocak 2011. Lab Tests Online için Deborah Levenson tarafından gerçekleştirildi.

Massachusetts General Hospital teknoloji geliştiricisi Mehmet Toner ile yapılan röportaj. 24 Ocak 2011. Lab Tests Online için Deborah Levenson tarafından gerçekleştirildi.

Gerges N, Rak J, Jabado N: New technologies for the detection if circulating tumour cells. Br Med Bull 4:49-64, 2010. İnternette http://bmb.oxfordjournals.org/content/94/1/49.full.pdf+html (http://bmb.oxfordjournals.org) adresinde bulunabilir.

Cristofanilli M, Budd GT, Ellis MJ, et al. Circulating tumor cells, disease progression, and survival in metastatic breast cancer. NEJM 351:781-791, 2004.

H. Gilbert Welch, CNN’e özel. Cancer Breakthrough, or nightmare? (Kanserde dönüm noktası mı veya kabus mu?)11 Ocak 2011. İnternette http://www.cnn.com/2011/OPINION/01/11/welch.overdiagnosed.cancer/index.html?npt=NP1 through (http://www.cnn.com) adresinde bulunabilir. Erişim tarihi 17 Şubat 2011.