Ağır Metaller

Bu sayfayı paylaşmak ister misiniz
 Bu makaleyi yazdırın
 Bu sayfa yararlı oldu mu?
Diğer Adları: Toksik Metaller
Resmi adı: Ağır Metaller Paneli

Test Numunesi

Ne test edilmektedir?

Ağır metaller paneli, kan, idrar veya daha nadiren saç, kıl veya başka bir vücut dokusu veya sıvısında spesifik, potansiyel olarak toksik metallerin miktarını tayin eden bir grup testtir. Laboratuvar tek tek metaller için yapılan testlerden başka birkaç farklı ağır metal paneli grupları beraber test edilebilir. En çok  kurşun, civa  ve arsenik kombinasyonları kullanılmaktadır.  Diğer paneller kadmiyum, bakır  ve çinko gibi bir veya daha fazla sayıda metali içerebilir. Doktorunuz neye maruz kaldığınıza veya klinik bulgularınıza göre test edilecek metalleri seçecektir.

" Ağır metaller" terimi kesin olmayan bir tanımlamadır. Bu terim elementlerin periyodik tablosuyla ilişkili olup yüksek özgül ağırlıklı veya metal özelliklerini taşıyan çeşitli elementleri belirtir. Bu elementler doğal çevrede bulunur ve çok çeşitli ve sık kullanılan ürünleri imal eden endüstrilerde kullanılır. Normal fonksiyonları için vücut bu elementlerin bir bölümüne örneğin demir, bakır, selenyum, molibden ve çinkoya eser miktarlarda gerek duyarken bu elementler, yüksek düzeylerde toksik olabilirler. Bir  ağır metalin anlamlı derecede yüksek konsantrasyonları insanlar için tahriş veya tahrip edici olabilir, toprak, hava, besinler ve suyu kirletebilir ve çevrede sonsuza kadar kalabilir. Zarar verici potansiyele sahip olduklarından ağır metaller terimi sıklıkla "toksik metaller" terimiyle değişimli kullanılmaktadır.

Bir kişinin geçirebildiği hastalık belirtileri ve bulguları metalin tipi, şekli, miktarı, maruziyetin süresi, tipi, kişinin yaşı ve genel sağlık durumuna bağlıdır. Bazı metaller diğerlerine göre çok daha toksik ve organik metal bileşiğe kıyasla inorganik bileşiklerde olduğu gibi daha zararlı olabilmektedir. Kişinin metale maruz kalma biçimi emilen metal miktarı ve temasa edilen vücut kısmı (kısımlarını) etkileyebilmektedir. Elde tutulduğunda az veya yalnızca orta derecede zararlı olabilen, yutulduğunda zayıf emilen bir metal buharları solunduğunda çok daha toksik olabildiği gibi ağır akciğer hasarına neden olabilmektedirler.

Şiddetli akut maruziyet, zamanla orta derecede maruziyetler gibi hasarlanmaya neden olabilmekte, bazı olgularda yaşamı tehdit edici olabilmektedir. Küçük miktarlarda ağır metalleri vücut uzaklaştırabilmektedir. Orta derecede ve büyük miktarlar böbreklerde, karaciğer, kemikler ve beyinde birikebilmektedir. Bazı metallerin karsinojenik olduğu düşünülür ve kanser geliştirme riskini artırırlar. Bazıları vücudun kırmızı kan hücreleri (RBC- eritrosit) ve beyaz kan hücreleri (WBC- lökosit) yapımını olumsuz etkileyebilmektedir. Fetüsler ve küçük çocuklar en yüksek risk altındadır. Düşük konsantrasyonlara maruziyetler bile gençlerin fiziksel ve zihinsel gelişmesini olumsuz etkileyebilmektedir. Bazı olgularda organlar ve beyin kalıcı olarak zarar görebilmektedir. Birçok metal anneden fetüse, bazıları anne sütüyle bebeğe geçebilir.

 

Test için numune nasıl toplanır?

Ağır metal testi, genellikle bir kol damarına batırılan iğneyle alınan kan numunesi veya 24 saatlik idrar numunesi kullanılarak gerçekleştirilir. Herhangi bir dış metal kaynaktan, numunenin kirlenme (kontaminasyonunu) potansiyelini en alt düzeye indirmek için özel metal içermeyen kan veya asitle yıkanmış idrar kapları kullanılır.

Ağır metal testi için hem idrar hem de kan numuneleri kullanılabilirse de mutlaka metalin benzer formlarını test etmemektedir. Örneğin, balıklarda saptanan bir organik civa türü olan metil civa idrarda değil kanda tespit edilebilmektedir. Organik civa ve arseniğin ölçümü için idrar numunesi tercih edilmektedir.

Saç ve el tırnağı analizi zamanla veya geçmişte oluşmuş maruziyete ilişkin kanıtlar sağlamasına rağmen yakın zamandaki maruziyetleri göstermeyecektir. Kan ve idrar numuneleri kronik veya son birkaç gün içinde meydana gelmiş maruziyetleri yansıtacaktır.

Ender olgularda test için biyopsi yapılarak doku numunesi alınmalıdır.

 

Numunenin kalitesinden emin olmak için herhangi bir test hazırlığına gerek var mı?

Test hazırlığı gerekli değildir.