Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 16 Ağustos 2017.

Ortalama bir erişkin için basit gibi görünen bir test olasılıkla sağlığı daha çok bozulmuş yaşlı birini anlamlı derecede zorlayabilir. Bir tıbbi teste gerek duyan yaşlı birine daha fazla özen göstermenin birkaç nedeni:

  • Yaşlılarda görme, işitme ve bilişsel fonksiyonların daha çok bozulmuş olması ihtimali direktiflere uymalarını veya numunenin uygun biçimde toplanması için nelerin yapılması gerektiğini anlamalarını zorlaştırmaktadır.
  • Yaşlıların denge ve hareket etme sorunlarına sahip olma ihtimali daha yüksektir. Bu faktörler bazı numunelerin verilmesini fiziksel açıdan daha çok zorlaştırır ve tehlikeli hale getirir. 
  • Derileri daha ince ve deri altı dokuları elastikiyetlerini biraz kaybetmiş, damarları daha incinebilir ve delindiğinde yırtılabilir özellikte olduğu için bir kan testi bile daha zor gerçekleştirilebilir. Yaşlı kişi kan almasını daha iyi bilen birini tercih edebilir. 
  • Demansı olan hasta için kısa süreli bir numune toplama işlemi bile travmatik olabilir, hasta çok kötü bir reaksiyon gösterebilir. Bu durumda test gereksinmesi bile dikkatlice gözden geçirilmelidir.
  • Fiziksel ve duygusal zorlukların ötesinde, parasal kısıtlamalar ve ayrıntılar, yaşlıyı, tedavisi ve yaşam kalitesi açısından önemli farklılık yaratacak bir testi yaptırmaktan alıkoyabilir.

 


Bu makale laboratuvar testleri için kan vermeye dair ipuçları sunan bir makaleler serisine dahildir. Daha fazla bilgi için Testlere ilişkin Ağrı, Rahatsızlık ve Kaygılarla Başa ÇıkmaLaboratuvar Testleri için Kan Vermeye Dair İpuçları ve Laboratuvar Testleri İçin Kan Alımında Çocuklara Yardımcı Olacak İpuçları adlı makalelere bakmak yararlı olabilir.


 Tanıdığınız biri için test yaptırmak zahmetliyse, doktorunuzla bu sorunu konuşun .

İstenen her testin klinik karar verme süreci için önemli bilgiler sağlayacağından emin olun. Test numunesi verme konusunda yaşlılara yardımcı olacak birkaç pratik öneri ileriki sayfalarda anlatılmaktadır.

Accordion Title
Laboratuvar Testleri İçin Kan Alımında Yaşlılara Yardımcı Olacak İpuçları
  • Laboratuvara Gitme Zorluğu

    Araç süremeyen, doktor randevusu almak için başkasına bağımlı olabilen yaşlılarda sıklıkla nakil sorunları yaşanır. Sürücünün stresini azaltma daha olumlu bir yaklaşımdır.

    İleriyi Planlama —  Test için tanıdık olmayan bir yere gitmek zorundaysanız, aracınızla nereye gitmeniz ve nereye yürümeniz gerektiği konusunda doğru yönlendirme önerileri alın. Böylece stresiniz azalabilecektir. Test olacak kişiyi belli bir mesafede bırakmanın o kişinin test prosedürünü kolaylaştırıp kolaylaştıramayacağını öğrenin. Ayrıca laboratuvarın yoğun olduğu saatleri araştırıp başka zaman gelmeyi planlamak isteyebilirsiniz.

    Evde oturma — Test yapılması gereken kişi araç kullanamıyor, bir yere gitmek için bile araba   (veya numuneyi taşıyacak birini) ayarlamakta zorlanıyorsa hastanın bulunduğu yerde veya evinde hizmet veren servisleri arayın.

  • Güvenlik Sorunları

    Özellikle 65 yaş üstü kişilerde ciddi sorunlar yaratan düşmeler sık görülen bir durumdur. Özellikle tuvaletler tehlikeli olabilir. Bilhassa, hareket etme veya görme sorunları olan kişilerden idrar veya gaita numunesi alırken emniyeti elden bırakmayın. Numune almaya odaklanmış olmanız odadaki tehlikeleri veya güvenli olmayan koşulları farkına varmanızı engelleyebilir.

    Sendeleme — İlk olarak kilimler ve gevşek paspasları kaldırın.

    Kayma  — Yerdeki sıvı döküntüler, kaygan veya ıslak zeminlere dikkat edin

    Düşmeler— Düşmeler sonucu oluşan yaralanmaların önlenmesine yardımcı olmak için tuvalet yakınında tutunacak parmaklıklar veya başka desteklerin kullanılmasını teşvik edin.

  • Yardım Gereksinmesi

    Bir tıbbi testten geçerken yaşlı hastanın biraz yardıma veya kalacak yere gerek duyması seyrek görülen bir durum değildir. Eklem iltihabı, eklem sertliği veya başka hareket etme sorunu olan biri biraz yardım almadan idrar veya gaita numunesi verirken zorlanabilir. Demansı olan bir kadın “temiz bir orta akım idrarı” numunesi vermeye ilişkin direktifleri yerine getiremeyebilir. Başkası ona yardım etmeye çalıştığında  kafası karışabilir veya ajitasyon gösterebilir.  Gözü iyi görmeyen veya el becerisi iyi olmayan biri numune kapları veya diyabet için kan şekeri ölçüm cihazları gibi gereken donanımı kullanırken zorlanabilir.

    Numune toplama sürecini kolaylaştıran birkaç ipucu:

    Direktifler— Yaşlı kişi sözel direktifleri işitmede, yazılı direktifleri okumada veya testin ne zamana planlandığını veya neden yapıldığını anımsamada sorunlar yaşayabilir.  Her zaman tercihan büyük puntoyla yazılmış özlü direktiflerin mevcut olup olmadığını sorun. Sözel direktifler verirken  adım adım gidin, sakin ve teskin edici bir ses tonu kullanın. Direktifler vermeye başlamadan önce gürültüleri ve dikkat dağıtıcı unsurları  en alt düzeye indirin ve sakin bir ortam yaratmaya çalışın.  Sıkıntılı ve kafası karışık birini sakinleştirmek için yumuşak tonda bir müzik çalın.

     Özel donanım  — Özel donanım belli bazı prosedürleri daha çok kolaylaştırıp güvenli hale getirebilir. Elde tutulan bir kap veya kavanoz yerine tuvalete konmuş bir kapta idrar numunesi toplamak daha kolay bir işlem olabilir. Parlak ışıklı bir büyüteç sistemi görme kaybı olan diyabet hastasının kendi kendine kan şekerini ölçmesine yardımcı olabilir. Farklı tipte bir lanset veya iğnenin kullanımı daha kolay, daha az ağrılı ve daha az korkutucu  olabilir.

    Gizlilik—  Hastanın idrar veya gaita numunesi vermesine yardımcı olma her iki tarafın da özellikle hoşlanmadığı bir görevdir.  Yardıma ihtiyacı olan kişi utanabilir ve yardım eden ise çıkan kokuları ve temizleme işini itici bulabilir. Herkesin konfor düzeyini mümkün olduğu kadar yükseltmek için hem gizli  hem de güvenli bir yaklaşım sergileyin

    Şefkat — Numune almakla ilgilenen sağlık personelinin, sağladığı yardımı bir nezaket ve sevgi davranışı olarak düşünmesi yaşlıya yardımcı olabilir. Hastaya uygun biçimde muamele edilmediğinin farkına varırsanız hastanın yetkin ve şefkatli bir yaklaşımla  sağlık hizmeti almasını sağlama amacıyla  önlemler alın.