Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi
16 Ağustos 2017.

Doktorunuz tarafından istenen laboratuvar testi kolunuzdaki bir toplardamardan (ven ponksiyonu) veya el parmağınızı delerek kan numunesi alınmasını gerektirebilir. Bir boğaz kültürü (boğazınızın arka iç yüzeyine sürülen ucu pamuklu çubukla), idrar numunesi, başka bir vücut sıvısı, hatta doku numunesi de (biyopsi) istenebilir.  Numune alındıktan sonra “laboratuvar testinin” sizinle ilgili kısmını bitirmiş olursunuz. Ancak gerçek test laboratuvarda uygulanır. Laboratuvarda numuneyi analiz etmek için değişik yöntemler kullanılır.  Kan numunesi ve boğaz kültürüne numune alımından itibaren ne gibi işlemler yapıldığına birlikte bakalım.

Accordion Title
Kan Numunesi
  • Numunenin Alınması

    Needle being inserted in armKan numunesinin alındığı sağlık kuruluşunun olanaklarına göre bir doktor, hemşire, laborant veya başka bir tıp mensubu kan numunesi alacaktır. Bu resimde bir flebotomist dirseğinizin yakınında, kolunuzun dış yanındaki bir toplardamara (vene) iğneyle girmektedir.

  • Etiketleme

    Label sampleKan tüp içine çekildikten sonra tüp etiketlenir. Birçok laboratuvarda etikete önceden hastanın adı, tanıtım numarası ve bu numuneye ait bir numara basılmıştır. Hasta başından ayrılmadan önce tüpü uygun biçimde etiketlemek gereklidir.

  • Kayıt

    enter sample into computerNumune alınıp etiketlendikten sonra bilgisayara kaydedileceği laboratuvara gönderilir. Gerekli teste ve kan numunenizin alındığı yere göre kan numuneniz analizin yapılacağı laboratuvara gönderilir.

    Numune laboratuvara geldiğinde numuneniz laboratuvarın kayıt sistemine geçirilir. Tüpün üzerindeki etiket numunenin size ait olduğunu belirten gerekli bilgileri içermektedir.

  • İşlem

    Blood processingİstenen testlere bağlı olarak, kan numuneniz analiz edilmeden önce işlemlerden geçirilebilir. Rutin laboratuvar testlerinin çoğu plazma veya serum numuneleriyle gerçekleştirilir. Plazma kanın sıvı kısmıdır. Numuneyi 5-10 dakika bir santrifüjde hızla döndürerek plazma kanın şekilli elemanlarından ayrıştırılır. Açık sarı renkteki plazma tüpün üstünde, kan hücreleri ise dibinde görülür.

    Serum, pıhtılaşmaya bırakılan plazmadır. Ancak plazmada olduğu gibi hazırlanır. Kan antikoagülan (pıhtı oluşumunu önleyen madde)  içermeyen bir tüp içine alınır. Santrifüj içinde dönerken pıhtı kan koleksiyon tüpünün dibindeki hücrelerle birlikte hareket ederken serum tüpün üst kısmında kalır.

    Test tam kan numunesini gerektiriyorsa (örn: Tam Kan Sayımı) numune başka işlemden geçirilmeden doğrudan analiz edilebilir.

  • Analiz

    Blood sample in machineOlguların çoğunda kan analizörü denilen bir cihaz kan numunesini analiz eder. Bu resimde kan tüpü doğrudan cihazın içine yerleştirilmektedir. Bu özel geliştirilmiş analizör pek çok numuneyi (saatte 120 numune) analiz edebilir. Genellikle biyokimya analizörleri serum ve/veya plazma; hematoloji ve koagülasyon analizörleri ise pıhtılaşmayı önleyen maddeler içeren kan numunelerini kullanmaktadır.

  • Sonuçlar

    ResultsAnalizörlerde kullanılan en son teknolojiyle sonuçlar elektronik ortamda grafikler şeklinde gösterilebilir. Sonuçlar elektronik ortamda e-postayla doktora gönderilecektir. Birçok halde sonuçlar bastırılır ve daha sonra doktora fakslanır.

    Kan numunesinin alınmasıyla doktorun sonuçları almasına kadar geçen süre birkaç dakikadan birkaç haftaya kadar büyük ölçüde değişebilmektedir. Durumun aciliyeti, numunelerin süreçlerden geçirilme takvimi, testin karmaşıklığı ve başka faktörler sonuçları öğrenmenin bazen neden bu kadar uzun sürebildiğini açıklamaktadır.

Accordion Title
Boğaz Kültürü Alınması
  • Numune Alınması

    picture of throat swabKültür , sıklıkla enfeksiyonları tespit için kullanılan bir testtir. Enfeksiyondan kuşkulanılan bir vücut bölgesinden numune alıp ortamda var olabilen bakteriler veya mantarlar gibi canlı hastalık etkenlerinin mikroorganizmaların çoğalması amacıyla katı veya sıvı besiyerine (örn: agar) ekilmesi işlemidir. Kan, idrar, gaita, balgam, yaradan gelen irin gibi çeşitli vücut sıvısı numunelerinde kültürler yapılabilir.  O halde numune toplama yöntemleri kuşkulanılan enfeksiyonun yerleşimine ve alınan numuneye bağlıdır. Buradaki resimde bir ucu pamuklu çubuğun boğaz arka yüzeyine sürülerek kültür için numune alma yöntemi gösterilmektedir.

  • Etiketleme

    labeling the sampleBoğazdan numune alındıktan sonra eküvyon (ucu pamuklu çubuk) bir numune nakil tüpü içine konur ve etiketlenir. Birçok laboratuvarda etikete önceden hastanın adı, tanıtım numarası ve bu numuneye ait bir  numara basılmıştır.

  • Kayıt

    Documenting the sampleNumune alınıp etiketlendikten sonra bilgisayara kaydedileceği laboratuvara gönderilir.

    Numune laboratuvara geldiğinde numuneniz laboratuvarın kayıt sistemine geçirilir. Tüpün üzerindeki etiket, test sonuçlarının doğru kişiye ait olduğunu belirten gerekli bilgileri içermektedir.

  • Hazırlama

    Swab on petri dishLaboratuvara gelen eküvyon ucundaki boğaz sürüntüsünü laborant bakterilerin çoğalmasını sağlayan kanlı agar plağı gibi bir besiyerine aktaracaktır. Yukarıdaki fotoğrafta eküvyon agar yüzeyine nazikçe sürülmektedir.

  • İnkübasyon

    Incubating the sampleEtiketlenmiş agar plağı, bakterilerin çoğalması için optimal bir ortam yaratma amacıyla sabit ısıda ve belli bir yüzdede karbon dioksit konsantrasyonunu muhafaza eden inkübatöre (etüv)  yerleştirir. Boğaz kültürü numunesi genellikle etüvde 18-24 saat bekletilerek ortamda mevcut olabilen herhangi bir bakterinin çoğalmasına yeterli zaman tanınır.

  • İnceleme

    Visual culture examinationKuluçka dönemi (inkübasyon süresi) geçtikten sonra ilgili uzman gözüyle kültür ortamını inceleyecektir. Bazı bakteriler, uzmanın spesifik bakteriyi tahminen tanımlamasını sağlayan karakteristik bir görünüme sahiptir. Ancak tanımlama için ilave biyokimyasal veya serolojik testlerin yapılması gerekmektedir. Uzman zararlı olmayan ve tedavi gerektirmeyen normal boğaz florasıyla potansiyel hastalık etkeni patojenik bakterileri birbirlerinden ayırt eder.

  • Antibiyogram

    Testing culture for treatmentBoğaz ağrısının en sık görülen bakteriyel nedeni A grubu streptokoklarla oluşan enfeksiyondur. Boğaz kültüründe bu zararlı bakteriler tespit edilmişse hasta antibiyotiklerle tedavi edilecektir. A grubu streptokok enfeksiyonu için öngörülen uygun bir  antibiyotik tedavisi mevcut olduğundan genellikle başka teste gerek yoktur.

    Ancak hastalık etkeni (patojenik)  bakterilerin başka tip kültürleri antibiyotik duyarlılık testine gerek gösterebilir. Bu testte enfeksiyonun tedavisinde hangi antibiyotiklerin etkili olabildiğini göstermek için çeşitli  antibiyotiklerin bulunduğu kültür ortamında bakteriler çoğaltılır. Örneğin, agar plağına bakteri taşıyan eküvyon sürüldükten sonra antibiyotik emdirilmiş filtre kâğıdından diskler yerleştirilir.  Bir gece bekletildikten sonra (inkübasyon süresi) disk çevresinde bakteri üremesinin olmaması o antibiyotiğin bakterileri engelleme kabiliyetine sahip olduğunu gösterir. Bu testin sonucu doktorunuza hangi antibiyotiğin enfeksiyonu iyileştirebileceği hakkında bilgi verir.

  • Sonuçlar

    Paper resultsKültür sonuçları laboratuvar bilgi işlem sistemine kaydedilecektir. Sonuçlar doktora faks veya elektronik ortamda gönderilebilir veya doktorun ofisi aranabilir.