Diğer Adları
Hipersensitivite
Aşırıduyarlılık
Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 10 Temmuz 2017.

Nelerdir?


Allerjiler aşırıduyarlılık durumlarıdır. Bazı kişilerin bağışıklık sisteminin, insanların çoğunda tepkimeye neden olmayan maddelere karşı gösterdiği, aşırı reaksiyonlardır. Aşırıduyarlılıklar I ile IV arasında değişen tiplerde gruplandırılırlar. Bu sınıflandırmalar bir ölçüde bağışıklık sisteminin hangi bölümlerinin etkinleştiğine, ve reaksiyonun oluşması için ne kadar süre geçtiğine bağlıdır.

“Allerjiler” terimiyle sıklıkla iki aşırı duyarlılık tipi ilişkilendirilmektedir. Tip I, genellikle dakikalar içinde oluşan, antijenlerin (allerjenler, yabancı maddeler) spesifik IgE(immünoglobülin E) antikorlarla birleşerek meydana getirdiği, lokalize ve bazen sistemikreaksiyonlara neden olan acil aşırıduyarlılık reaksiyonudur. Tip IV gecikmiş aşırıduyarlılık reaksiyonları antijenlerle, antikorlar yerine spesifik duyarlılaşmış T lenfositlerin etkileşimlerin neden olduğu reaksiyonlardır.  Herkeste allerji gelişebilmesine rağmen etkilenmiş aile üyeleri artan bir risk altındadır.  Ancak “yatkın” kişi anne-babaları ve kardeşlerininkilere benzer şekilde aynı maddelere reaksiyon göstermeyebilir. Reaksiyonların tipi maruz kaldıkları antijenlerin türüne ve bağışıklık sistemlerinin verdiği yanıta bağlıdır.

Tip I aşırıduyarlılık reaksiyonu birincil olarak solunum ve mide-bağırsak sistemleri ve deriyi olumsuz etkilemektedir. Yatkın kişi ilk kez bir potansiyel antijene maruz kaldığında önemli bir reaksiyon göstermeyecek, spesifik bir IgE antikoru üretmeye başlayacak ve “duyarlı” hale gelecektir. Kişi bir kez duyarlılaştıktan sonra ardışık maruziyetler şiddetli reaksiyonlara yol açabilir.

Oluşturulan IgE antikoru, kendini dokularda özelleşmiş mast hücrelerine ve kan dolaşımında bazofillere bağlar. Bu eylem bağışıklık sistemini “alıştırır”. Allerjene daha sonraki maruziyetler sırasında spesifik olarak bağlı IgE “saldırganı” tanır, ona bağlanır, histamin gibi kimyasalların salımını tetikleyerek allerjenin girdiği yerde örneğin ağız, burun veya deride allerjik belirtilerin ortaya çıkmaya başlamasına neden olur.

Tip IV aşırıduyarlılık reaksiyonları genellikle deriyi ilgilendirmekte olup, tipik olarak maruz kalındıktan yaklaşık 48-72 saat sonra ortaya çıktıklarından  “gecikmiş” aşırıduyarlılık reaksiyonları olarak adlandırılırlar. Bir antijen, spesifik duyarlılaşmış T lenfositleriyle tepkime gösterdiğinde bu reaksiyonlar oluşmaktadır. Lenfositler iltihabi ve toksik maddeleri serbestleştirir, diğer beyaz kan hücresi (WBC-lökosit) tiplerini maruziyet alanına çekerek doku hasarına neden olurlar. Bağışıklık sisteminin önceden”alıştırılması” gerekli değildir. İnsanlar ilk maruziyette tip IV reaksiyon geçirebilirler. Zehirli sarmaşığa karşı oluşan allerji bu tip allerjinin tipik bir örneğidir.

Allerji ne değildir?
Allerjiye benzer bulgulara neden olabilmelerine rağmen bağışıklık sisteminin etkinleşmesiyle tetiklenmeyen başka reaksiyonlar da mevcuttur. Bu reaksiyonlar besin zehirlenmesine neden olan bakteri toksinleriyle yeterince maruziyet sonucu oluşan toksik reaksiyonlar, bir enzimin eksikliğine  bağlı besin tahammülsüzlükleri (örn: laktoz tahammülsüzlüğüne yol açan süt şekerini sindirim bozukluğu, Çöliyak hastalığındaolduğu gibi gluten benzeri maddelere duyarlılık) gibi kalıtsal hastalıkları ilgilendirir. Aspirin, ampisilin gibi ilaçlar, besin boyaları, bir besin aroması katkısı olan monosodyum glutamat ve bazı psikolojik tetikleyiciler de reaksiyonlara neden olabilmektedir. Bu hastalıklar ve anormal durumların doktor tarafından araştırılması gerekebilmesine rağmen bunlar allerjik reaksiyonlar olmadığı gibi allerji testleri sırasında tanımlanmayacaklardır.

Bulgular


Deride bir akut, tip I allerjik reaksiyon kurdeşene, deri iltihabına (dermatit) ve kaşıntılara neden olur. Kronikleştiğindeallerjik atopik dermatite ve egzamaya neden olabilmektedir. Solunum sisteminde bir akut allerjik reaksiyon öksürük, burun tıkanıklığı, aksırma, boğazda daralma hissi ve kronikse astıma neden olur. Mide-bağırsak sisteminde akut allerjik reaksiyonlar ağızda karıncalanma, kaşınma, metalik tat, dil ve boğazda şişme ile başlar, daha sonra karın ağrısı, kas spazmları, kusma ve ishal oluşur. Kronikleştiğinde çeşitli mide-bağırsak sorunlarına yol açar.

Herhangi bir akut allerjik reaksiyon yaşamı tehdit edici potansiyele sahip olup anafilaksiyeyol açmaktadır. Anafilaksi huzursuzluk, “yaklaşan kıyamet günü” hissi, kan basıncı düşüklüğüne bağlı soluk deri ve/veya bilinç kaybı (bayılma) ile başlayabilen çoklu organ reaksiyonudur. Hızla adrenalin enjeksiyonu yapılmazsa anafilaksi ölümcül olabilir. Tip I allerjik reaksiyonlar değişik şiddet derecelerinde ortaya çıkabilir, bazen saman nezlesine, başka bir zaman anafilaksiye neden olabilir.

Tip I allerjiler, besinler, bitkiler (polenler, otlar, çimenler vs.), böcek zehirleri, hayvan kılları ve salyaları (örn: kedi ve köpek), toz akarları, küf mantarlarının sporları, meslek gereği maruz kalınan maddeler (lateks gibi) ve ilaçlarla (örn: penisilin) sınırlı olmamak üzere çeşitli maddelere reaksiyon şeklinde olabilir. Çapraz reaksiyonlar da oluşabilir, Burada örneğin kanarya otuna allerjik biri kavun veya karpuza veya muza reaksiyon gösterebilir. Besinlerden en sık anafilaktik reaksiyona neden olanlar yerfıstıkları, cevizler gibi ağaçlarda yetişen fıstıklar ve kabuklu deniz ürünlerini içerir.

Tip IV gecikmiş aşırıduyarlılık reaksiyonları en büyük sıklıkla deri reaksiyonlarıdır. Metal mücevherat işinde nikele reaksiyon sık görülen bir örnektir. Tip IV aşırıduyarlılık reaksiyonu maruziyetten saatler veya günler sonra deride kızarıklık, şişlik, sertleşme, deri döküntüsü ve deri iltihabına neden olabilir.

Testler


Tip I aşırıduyarlılık reaksiyonlarına tanı koyma süreci kişinin hastalık belirtileri, aile öyküsü, reaksiyonların başladığı yaş, mevsimsel bulgular, hayvanlara, samana veya toza maruz kaldıktan sonra ortaya çıkanlar ve işyeri gibi spesifik ortamlarda gelişenler gibi  kişisel özgeçmişin dikkatle gözden geçirilmesiyle başlar. Çevre kirliliği, sigara içimi, egzersiz, alkol, ilaçlar ve stres hastalık belirtilerini kötüleştirebildiğinden dikkate alınması gereken faktörlerdir. Olası allerjenlerin listesi daraltıldıktan sonra spesifik testler yapılabilir.

Laboratuvar testleri :

  • Allerjene özgü  IgE testi: İmmünanaliz ve RAST (radyoallerjen emilim testi): Tip I allerjenine özgü IgE antikorlarını taramak için kullanılan testlerdir. Allerjene özgü IgE antikor testi kan numunesinin alınması ve kuşkulanılan her allerjenin kontrol edilmesini içerir. Allerjenler her seferinde tek tek veya en sık saptanan erişkin veya çocuk besin allerjenlerini içeren besin panelleri, kişinin yaşadığı yerde hava yoluyla taşınan ve en sık görülen bölgesel otlar ve çimenleri içeren paneller arasından seçilebilir. Bireysel seçimler çok spesifiktir (Yaban arısı veya balarısı, yumurta beyazı veya sarısı gibi). Doktor en uygun allerjenleri seçecektir. Genellikle bir kişi gerçekte yalnızca az sayıda (4 veya daha az sayıda) maddeye allerjik olacaktır.
  • Bir spesifik IgE testi negatifse, test edilen kişinin bu maddeye allerjik olmama ihtimali mevcuttur. Test kişinin klinik öyküsü bağlamında        değerlendirilmelidir. Kişi düşük allerjen düzeyine sahip olabilmesine rağmen allerjene gerçekten maruz kaldığında yine de şiddetli    reaksiyon geçirebilir veya düzey yüksek olmasına rağmen hiçbir zaman reaksiyon geçirmeyebilir. Besin allerjisini atlatan çocuklar yıllar boyu    pozitif IgE testi sonuçlarına sahip olmayı sürdürebilir.
  • Total IgE testi: Bazen süregelen bir allerjik süreci araştırmak için yapılır. IgE proteininin (allerji antikorları dahil olmak üzere) varlığını saptayan bir kan testi olmasına rağmen spesifik allerjenleri tanımlamaz. Alerjilerden başka hastalıklar da düzeylerin yükselmesine neden olabilmektedir.

Diğer testler:

  • Deri delme veya çizik testi: Sıklıkla polenler, tozlar ve küfler gibi hava yoluyla taşınan allerjenleri saptamak için kullanılmaktadır. Şiddetli reaksiyon potansiyelleri nedeniyle besin allerjileri için genellikle deri delme testleri yapılmamaktadır. Test edilmekte olan kişide önemli egzema hastalığı olmamalı, deri delme testinden önce birkaç gün antihistaminik ilaçlar veya belli bazı depresyon ilaçları almamalıdır. Allerjenin dozajı yeterince yüksekse allerjik olmayan kişide bile yalancı pozitiflikler oluşabilir.
  • Intradermal allerji deri testleri: allerjenin enjeksiyonuyla deri altında kabarcık oluşturulmasına dayanır fakat yüksek yanlış pozitiflik oranı nedeniyle yaygın biçimde kabul görmemektedirler.
  • Yama testi:  Tip IV gecikmiş aşırıduyarlılık durumunu test için kullanılan en kolay deri ve yama (bant) testleridir. Kuşkulanılan allerjenin belli bir konsantrasyonu deriye uygulanıp emici olmayan bir yapışkan bantla kapatılır ve 48 saat bırakılır. Yanma ve kaşınma hissi daha hızlı gelişirse yama çıkartılır. Pozitif test kızarıklık, deride bir miktar sertleşme ve şişme ve bazen kabarcık (vezikül) oluşumunu içerir. Bantlar çıkartılana kadar bazı reaksiyonlar ortaya çıkmayacağından 72. ve 96. saatlerde de test bölgeleri kontrol edilir.
  • Ağızdan besin yükleme testi: Besin allerjileri tanısı koymada “altın standart” oldukları düşünülür. Yoğun testler olup yaşamı tehdit edici anafilaksidahil olmak üzere şiddetli reaksiyonlar oluşabildiğinden sıkı tıbbi gözetim gerektirir. Besin yükleme testleri küçük miktarlarda işaretlenmemiş potansiyel besin allerjenlerinin bir kapsül içinde veya damar içi (intravenöz) yolla kişiye verilip allerjik reaksiyonların gözlenmesini içerir. Negatif sonuçlar daha bol miktarda öğünler şeklinde besinler verilerek doğrulanır.
  • Eliminasyon : Besin allerjilerini test etmenin başka bir yöntemidir. Diyetten kuşkulanılan besinleri tümüyle elimine etme ve daha sonra soruna neden olanı (olanları) belirlemek için her seferinde bir besini diyete dahil etmeyi içerir.

Yararlı olduğu yaygın biçimde kabul edilmemiş diğer testler:

  • İmmünoglobülin G4 (IgG4) antikor
  • Provokasyon-nötralizasyon
  • Sitotoksik testi
  • Uygulamalı kinesiyoloji
  • Dilaltı provokasyon
  • Nötralizasyon testi
  • Besin immün kompleks analizi
  • Çevresel kanda karanlık saha video analizi
  • Kızılötesi analiz

Tedavi Korunma

 Anne sütüyle beslenen çocukların daha az sayıda tip I ve IV aşırı duyarlılık reaksiyonlarına sahip olduklarına ilişkin birkaç kanıt mevcuttur. Ayrıca çok kısıtlı ve “hijyenik” bir ortamın allerjilerin artmasında rol oynayabildiği düşünülmektedir. Bazı çalışmalar çiftliklerde büyüyen bebeklerin, allerjenden daha yoksun ortamda yaşayanlara göre daha az allerjik olduğunu göstermiştir.

Kaçınma ve Eliminasyon:  Allerji geliştikten sonra reaksiyonu önlemenin en iyi yolu mümkün olduğunda maruziyeti önlemektir. Bu yaklaşım, bu maddenin yaşam boyunca diyetten çıkartılması, işlenmiş ve restoran yiyeceklerindeki gizli bileşenler konusunda uyanık olma anlamı taşır. Örneğin çikolatalı kurabiyeleri servis yapmadan önce yer fıstığı şekerlemeleri için kullanılmış bir spatül yer fıstığına duyarlı kişilerde reaksiyonu tetikleyebilir.

En iyisi böcekler ve hayvanlardan kaçınmaktır. Bölgesel otlar ve çimenler gibi hava yoluyla taşınan polenler varsa dışarıda geçirilen zamanı kısıtlamak yararlı olabilmekle birlikte sorunun oluşmasını önlemeyebilir. Bazıları belli bazı yerel allerjenlerden kaçınmak için başka bir bölgeye taşınmayı denerler. Allerjileri olanlar sıklıkla taşındıkları bölgede polenlere ve otlara karşı sıklıkla yeni allerjiler geliştirdiklerinden bu yaklaşım etkili olmayabilir.

Duyarsızlaştırma (immünoterapi, spesifik bağışıklama tedavisi, “allerji iğneleri”): Allerjenden kaçınılamadığında bazen önerilen tedavidir. Düzenli aralıklarla, giderek artan dozlarda verilen allerjen enjeksiyonları vücudu allerjene “alıştırır.” İğneler kandaki IgE antikorlarının miktarını azaltır ve başka bir koruyucu antikor (immünoglobülin G, IgG) oluşturmasına  neden olur. Plasenta engelini aştığından doğumdan önce bebekte bağışıklık oluşturmada IgG önemlidir. İmmünoterapi iğneleri kurdeşen ve deri döküntüleri gibi yan etkilere neden olabildiği gibi anafilaksiyi de tetikleyebilir. Duyarsızlaştırma en çok saman nezlesi belirtileri ve ağır böcek ısırığı allerjileri olan kişilerde etkilidir. Saman nezlesi olanların çoğunda 12 ay içinde hastalık belirtilerinde önemli azalmalar görülebilir ve deneyenlerin yaklaşık üçte ikisinde etkilidir. İnsanlar enjeksiyonlara 3 yıl devam edip daha sonra kesmeyi düşünebilirler. Bazılarında uzun süreli rahatlık sağlayacağı gibi diğerlerinde hastalık belirtilerinin yeniden ortaya çıktığı görülebilir. Besin allerjileri için immünoterapi önerilmemektedir.

Kısa süreli semptomatik tedavi:  Hastalık belirtilerinin giderilmesi için kullanılır. Örneğin, solunumsal belirtiler mevcutsa tedavi antihistaminikleri, topikal burun steroidleri, oral steroidleri veya dekonjestanları içerebilir.

Anafilaksi olgusunda adrenalin enjeksiyonlarına gerek vardır. Ağır reaksiyonları olanlar, yanlarında her zaman acil durumda kullanımı gerekli adrenalin enjeksiyonunu içeren bir kit taşımalıdır. Reaksiyon gösteren ve adrenalin kullanan herkes, sıklıkla izlem tedavisi gerekli olduğundan  tıbbi tedavi araştırmalıdır.

İlgili Sayfalar


Bu internet sitesinde
Testler: Kan Alerji Testleri
Hastalıklar: Astım

Başka bir internet sitesinde
American Academy of Allergy, Asthma, and Immunology
Asthma and Allergy Foundation of America: What are allergies?
American College of Allergy, Asthma, and Immunology: Allergic Reactions to Stings from Hornets, Wasps, Bees and Yellowjackets: Patient Information American Academy of Family Physicians: Food Allergies
Food Allergy & Anaphylaxis Network (FAAN)
Mayo Clinic: Allergy Center
National Institute of Allergy and Infectious Diseases: Airborne Allergens, Something in the Air
National Institute of Environmental Health Sciences – National Institutes of Health, Allergens & Irritants
Asthma and Allergy Foundation of America: Allergy Overview
National Institute of Allergy and Infectious Diseases: Immune System
Centers For Disease Control and Prevention: Asthma – Basic Information

Makalenin kaynakları

DİKKAT : Bu makale burada alıntılanan kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editöryal İnceleme Kurulunun  toplu deneyimlerine dayanmaktadır.  Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte olup  inceleme sonucu güncelleştirlebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılmış orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

Bu Derlemede Kullanılmış Kaynaklar

Pagana, K. D. & Pagana, T. J. (© 2007). Mosby's Diagnostic and Laboratory Test Reference 8th Edition: Mosby, Inc., Saint Louis, MO. Pp 38-44.

(© 2009). Tips to Remember: Allergic Reactions. American Academy of Allergy Asthma and Immunology [On-line bilgiler].  http://www.aaaai.org/patients/publicedmat/tips/whatisallergicreaction.stm through http://www.aaaai.org.   İnternete giriş tarihi: Şubat 2010.

(© 2009). Tips to Remember: Asthma & Allergy Medications. American Academy of Allergy Asthma and Immunology [On-line bilgiler].  http://www.aaaai.org/patients/publicedmat/tips/asthmaallergymedications.stm through http://www.aaaai.org.  İnternete giriş tarihi: Şubat 2010.

Mayo Clinic Staff (24 Haziran 2009). Allergy medications: Know your options. MayoClinic.com [On-line bilgiler].  http://www.mayoclinic.com/health/allergy-medications/AA00037/METHOD=print http://www.mayoclinic.com.  İnternete giriş tarihi: Şubat 2010.

Hinshaw, W. D. et. al. (Güncelleştirme tarihi:  2 Haziran 2009). Hypersensitivity Reactions, Delayed. eMedicine [On-line bilgiler].  http://emedicine.medscape.com/article/136118-overview through http://emedicine.medscape.com.   İnternete giriş tarihi: Şubat2010.

Anand, M. and Routes, J. (Güncelleştirme tarihi: 16 Haziran 2009). Hypersensitivity Reactions, Immediate. eMedicine [On-line bilgiler].  http://emedicine.medscape.com/article/136217-overview http://emedicine.medscape.comİnternete giriş tarihi: Şubat 2010.

Mayo Clinic Staff (3 Nisan 2009 ). Allergy Skin Tests. MayoClinic.com [On-line bilgiler].   http://www.mayoclinic.com/health/allergy-tests/MY00131/METHOD=print http://www.mayoclinic.com.  İnternete giriş tarihi: Şubat2010.

(© 2009). Tips to Remember: What is Allergy Testing? American Academy of Allergy Asthma and Immunology [On-line bilgiler].  http://www.aaaai.org/patients/publicedmat/tips/whatisallergytesting.stm http://www.aaaai.org.   İnternete giriş tarihi: Şubat 2010.

Önceki derlemelerde kullanılmış kaynaklar

Thomas, Clayton L., Editor (1997). Taber's Cyclopedic Medical Dictionary. F.A. Davis Company, Philadelphia, PA [18th Edition].

Pagana, Kathleen D. & Pagana, Timothy J. (2001). Mosby's Diagnostic and Laboratory Test Reference 5th Edition: Mosby, Inc., Saint Louis, MO.

Sicherer, S. (15 Ocak 1999). Manifestations of Food Allergy: Evaluation and Management. American Family Physician [On-line serial].  http://www.aafp.org/afp/990115ap/415.html http://www.aafp.org.

American Academy of Family Physicians (15 Ocak 1999). Food Allergies—Just the Facts. American Family Physician [On-line serisi].  http://www.aafp.org/afp/990115ap/990115f.html http://www.aafp.org.

ARUP. Immunoglobulin E. Guide to Clinical Laboratory Testing [On-line bilgiler].   http://www.aruplab.com/guides/clt/tests/clt_ijk4.htm http://www.aruplab.com.

Sicherer, S. (Son gözden geçirme tarihi: 5 Nisan 2001). Food Allergy Testing: Questions and Answers. Food Allergy News Reprint [On-line bilgiler].  http://www.foodallergy.org/topics_archive/testing.html http://www.foodallergy.org.

Formanek, R. (Temmuz-Ağustos 2001). Food Allergies: When Food Becomes the Enemy. U.S. Food and Drug Administration, FDA Consumer magazine [On-line serisi].   http://www.fda.gov/fdac/features/2001/401_food.html http://www.fda.gov.

MEDLINEplus (Güncelleştirme tarihi: 2 Ocak 2002). Allergies. MEDLINEplus Health Information [On-line bilgiler].  http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000812.htm.

MEDLINEplus (Güncelleştirme tarihi: 2 Ocak 2002 ). Allergy testing. MEDLINEplus Health Information [On-line bilgiler].  http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003519.htm.

WAO [2000-2002]. Overview of Allergy, Its Diagnosis and Treatment. World Allergy Organization [On-line bilgiler].  http://www.worldallergy.org/public/descriptions_of_allergies/overview.shtml http://www.worldallergy.org.

National Institute of Allergy and Infectious Disease (Şubat 1998 ). Something in the Air: Airborne Allergens. WebMD [On-line dizi].  http://my.webmd.com/content/article/1680.50308 through http://my.webmd.com.

National Institute of Allergy and Infectious Diseases (1999 January, last revision). Food Allergy and Intolerances. WebMD [On-line dizi].  http://my.webmd.com/content/article/1680.50303 http://my.webmd.com..

Mellors, R. C., (1999, July 30). Immunopathology, Hypersensitivity Reactions. Weill Medical College of Cornell University [On-line makale ].  http://edcenter.med.cornell.edu/CUMC_PathNotes/Immunopathology/Immuno_02.html http://edcenter.med.cornell.edu.

Allergy glossary. Type IV (delayed or cell-mediated) Hypersensitivity. Health on the Net Foundation [On-line bilgiler].  http://www.hon.ch/Library/Theme/Allergy/Glossary/type4.html http://www.hon.ch.

Allergy glossary. Antibody (Ab), Immunoglobulin, Immunoglobulin E (IgE), and Immunoglobulin G (IgG). Health on the Net Foundation [On-line bilgiler].   http://www.hon.ch/Library/Theme/Allergy/Glossary/ig.html http://www.hon.ch.

Merck. Hypersensitivity Disorders, General. The Merck Manual of Diagnosis and Therapy [On-line yayın].  http://www.merck.com/pubs/mmanual/section12/chapter148/148a.htm http://www.merck.com.

Merck. Disorders With Type I Hypersensitivity Reactions. The Merck Manual of Diagnosis and Therapy [On-line yayın].  http://www.merck.com/pubs/mmanual/section12/chapter148/148b.htm http://www.merck.com.

Merck. Disorders With Type IV Hypersensitivity Reactions. The Merck Manual of Diagnosis and Therapy [On-line yayın].  http://www.merck.com/pubs/mmanual/section12/chapter148/148e.htm http://www.merck.com.

Martz, Eric, page maintenance (31 Mart 1997). Poison Ivy: an Exaggerated Immune Response to Nothing Much [On-line makale].  http://www.bio.umass.edu/immunology/poisoniv.htm http://www.bio.umass.edu.

Haskell, J., Webbed by (Son Güncelleştirme tarihi: 15 Mart 1996)  Practice Parameters for Allergy Diagnostic Testing. Reprint from: Annals of Allergy, Asthma, & Immunology [Journal], vol 75(6).   http://www.jcaai.org/Param/Allergy/Aller3A.HTM http://www.jcaai.org.