Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 10 Temmuz 2017.

Nedir?

Angina pektoris kalbe yetersiz kan ve oksijen gelmesi sonucu oluşan göğüs ağrısını ifade eden bir terimdir. Sıklıkla  koroner arter hastalığında (KAH)  atardamarların (arterlerin) daralmasıyla ilişkilidir. Bu daralma ateroskleroza bağlıdır. Angina pektoris ile hastanın kalbi günlük aktiviteler için yeterli miktarda kan alabilmesine rağmen egzersiz, duygusal veya fiziksel stres, aşırı ortam ısılarına bağlı olarak artan oksijen gereksinmesine uygun biçimde yanıt veremeyebilir.

Angina belirtileri ortaya çıktıktan sonra hasta istirahatte iken kaybolabilir veya kaybolmayabilir. Hastada göğüs ağrısı, sıkıntı ve/veya bası hissi  mevcut olabilir veya hasta sol omuz, kol, sırt veya çeneye yansıyan ağrıyı hissedebilir. Bazı yaşlı hastalarda anginayı tanımlamak daha zor olabilir çünkü yemek yedikten sonra karın ağrısı (sindirim için artan kan gereksinmesine bağlı olarak) veya sırt veya omuz  ağrısı ( eklem iltihabına [artrite] bağlı olduğu düşünülebilir) farklı yorumlanabilir.  Bir angina olayını tetiklemek için gerekli aktivite miktarı kişiden kişiye, ağrı atağından diğerine ve zamanla değişmektedir. Koroner arter hastalığı ilerleme eğiliminde olduğundan angina zamanla daha ağır hastalık belirtileriyle, daha sık oluşan ataklarla ve/veya istirahat ve tedaviye daha az yanıt vermekle karakterize olarak kötüleşebilmektedir.

Başlıca üç tip angina mevcuttur:

  • Stabil (kararlı) angina, egzersiz veya stres dönemlerinde öngörülebilir hastalık belirtileriyle karakterizedir. Ağrı genellikle istirahat ve/veya nitrogliserin veya başka bir uygun tedaviyle geçer. Bu tip göğüs ağrısı olan hastaların birçoğu yıllarca oldukça normal bir yaşam sürdürürler . Hastaların bir bölümünde ise hastalık zamanla ilerleyecek veya oldukça hızlı bir şekilde anstabil (kararsız) angina tipine dönüşecektir.
  • Anstabil (kararsız) angina kalp krizini  de içeren bir akut koroner sendrom  formu olup göğüs ağrısı atakları formunda değişiklikle karakterizedir. Bu ataklar istirahat sırasında daha sık oluşur ve/veya tedaviye yanıt vermezler. Bu belirtiler genellikle hastanın durumunun kötüleştiğine işaret eder.  Kararsız anginada hastanın çektiği ağrı stabil anginaya göre daha şiddetli ve uzun süreli olabilir.  Kararsız angina hastalarında kalp krizi, ağır kalp ritim düzensizlikleri (aritmi) ve kalp durması  riski artmıştır. Bu acil bir durum olup hemen değerlendirme ve tedaviyi gerektirir. Hastanın ilk angina atağına da kararsız angina denmektedir.
  • Değişken angina  (Prinzmetal anginası) : Hemen hemen her zaman istirahat sırasında genellikle geceleri oluşmaktadır. Nedeni koroner atardamarların spazmıdır. Bu tip anginası olan kişilerin birçoğunda, en azından bir kalp damarında şiddetli derecede ateroskleroz mevcuttur. Daha düşük sıklıkla olmak üzere kalp kapağı hastalığı veya kontrol altına alınamamış yüksek kan basıncı  (hipertansiyon) olanlarda da bu angina tipi oluşabilmekte, kokain ve metamfetamin kullananlarda da görülebilmektedir.

Testler


Angina testinin amacı kalple ve kalp hasarıyla ilişkili olmayan, tedavi edilebilir göğüs ağrısıyla (örn: iskelet kası hasarına bağlı)  kalp krizine bağlı olanı birbirlerinden ayırt etmektir. Hasta acil servise  kalp hasarını düşündüren  akut koroner sendromu  bulguları ile başvurduğunda çeşitli laboratuvar testleri ve başka tetkiklerle değerlendirilir. Ağrının nedeni ve rahatsızlığın şiddet derecesini belirlemek için bu testler yapılır.  Kalp krizi  tedavilerinin bir bölümünün kalp hasarını en alt düzeye indirmek için kısa sürede verilmesi gerektiğinden tanının doğruluğu hemen kanıtlanmalıdır.

Laboratuvar testleri
 Kalbe özgü biyolojik belirteçler kas hücreleri zedelendiğinde salınan proteinler olup sıklıkla angina pektorisi kalp krizinden ayırt etme amacıyla istenmektedir. Bu belirteçler:

  • Troponin - en çok istenen, kalbe özgü belirteçler olup kalp hasarından sonraki birkaç saat içinde yükselecek ve iki hafta kadar yüksek düzeylerde kalacaktır.
  • CK-MB - çoğunlukla kalp kasında bulunan özel bir kreatin kinaz enzimi olup kalp kası hücreleri hasarlandığında düzeyleri yükselmektedir.
  • Miyoglobin - kalp veya başka iskelet kası hasarlandığında salınan bir protein türüdür.
  • İskemiyle Modifiye Olmuş Albümin (IMA) - yaygın olarak kullanılmamakla birlikte bu kalbe özgü biyolojik belirtecin, tanısı kesin olmayan göğüs ağrılı hastalarda iskemiyi ekarte edebilme açısından  umut verici olduğu gösterilmiştir. Bir troponin testi ve bir elektrokardiyografiyle (EKG) birlikte veya ardından istenmek için tasarlanmış bir testtir.
  • BNP veya NT-proBNP - kalp yetmezliğine bağlı olarak vücut tarafından salınır;  artmış BNP düzeyleri bir kalp krizi için tanı koydurucu olmamasına rağmen akut koroner sendromu olan kişilerde kalp sorunları riskinde artışı gösterir.

Hasta kararsız angina bulgularıyla acil servise geldiğinde genellikle başlangıçta  bu testlerin bir veya daha fazlası istenir. Daha sonra konsantrasyonlardaki değişiklikleri araştırmak için ardışık 12-16 saat içinde bir veya iki kez daha istenir.  Bu kalbe özgü biyolojik belirteçler normalse, o zaman bulgular ve göğüs ağrısının kalp kası hasarına bağlı olma ihtimali çok daha düşüktür. Aksine durumlarda ağrının stabil anginayla ilişkili olma ihtimali ise daha yüksektir.

Hastanın önemli organlarını, elektrolit dengesini, kan şekerini, kırmızı (RBC) ve beyaz kan (WBC) hücrelerini değerlendirmek üzere daha genel kapsamlı tarama testleri de istenebilir. Örneğin:

  • Kapsamlı Metabolik Panel- hastanın böbrekleri, karaciğeri, elektrolit ve asit/baz dengesini, kan şekerini ve kan proteinlerinin o anki durumunu değerlendirmek için kullanılan genellikle 14 testi içeren geniş kapsamlı bir tarama  testleri  grubudur.
  • Tam kan sayımı  - kişinin genel sağlık durumunu belirlemek, anemi ve enfeksiyon gibi çeşitli bozuklukları taramak için kullanılan bir testtir.

Laboratuvar testleri dışındaki tetkikler
Göğüs ağrısı ve diğer bulguları değerlendirmek için laboratuvar testleri dışında bir  dizi  tetkik yapılır. Örneğin:

  • Yaş,   koroner arter hastalığı (KAH), diyabet, ve sigara kullanımı gibi risk faktörlerinin değerlendirmesini de içeren tıbbi özgeçmiş  
  • Fizik muayene
  • Bir  elektrokardiyografi  (EKG) - kalbin elektriksel aktivitesi ve ritmini inceleyen bir testtir
  • Sürekli EKG izlemi - hasta  bir müddet kalp ritimlerini değerlendiren bir monitör  takar

Bu testlerin bulgularına dayanarak aşağıdaki prosedürler de gerekli olabilir:

  • Bir egzersiz  testi
  • Göğüs filmi
  • Radyoizotop görüntüleme:- kan akışını değerlendirmek, kalp çevresindeki daralmış kan damarlarını göstermek için damar içine  radyoaktif bir bileşik  enjekte edilir.
  • Ekokardiyografi  - kalbin ultrasonografik görüntülenmesi
  • Kalp kateterizasyonu - bu işlemde kan akışını, kalp içi basıncı ve kalp damarlarının durumunu değerlendirmek için bir bacak atardamarı içine ince bir esnek tüp yerleştirilip koroner arterlere kadar ilerletilir.
  • Koroner anjiyografi  - koroner arter hastalığına tanı koymaya yardımcı olmak için  bir radyoopak boya kullanılarak atardamarların görüntülemesi alınır. Bu işlem kalp kateterizasyonu sırasında  uygulanır.

 

Tedaviler


Angina tedavileri çok yönlüdür. Yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavileri ve gerektiğinde cerrahi işlemleri içerir.  Risk faktörlerinin azalmasına, (varsa) altta yatan  koroner arter hastalığının (KAH)  ilerleyişini yavaşlatmaya, göğüs ağrısı ataklarını öngörmeye, kontrol etmeye ve bazen atakları önlemeye yardımcı olmak için yaşam tarzı değişiklikleri önerilmektedir.  Bu değişiklikler yüksek kan basıncının kontrolünü, yüksek  kolesterol düzeylerini  düşürmeyi, zorlu egzersizleri hafifletmeyi (doktor gözetimi altında), aşırı kiloların kaybını ve sigarayı bırakmayı içerir. Stabil (kararlı) anginada zaman içinde ağrı formunu izlemek ve hangi aktivitelerin bir angina atağını tetiklediğinin farkında olmak yararlı olabilir. Örneğin, stres yönetimi için önlemler almak, aktivite ve ortam sıcaklıklarında ani değişikliklerden, aşırı beslenmeden kaçınmak bazı kişilerde atakların sayısını azaltabilmektedir.

Yeni ilaçlar, girişimler, göğüs ağrısına ilişkin kılavuzlar sürekli değerlendirilmektedir. Siz veya ailenizin bir üyesine angina pektoris tanısı konmuşsa en iyi tedavi seçenekleri konusunda doktorunuzla konuşmalısınız.

İlgili sayfalar


Bu internet sitesinde
Testler: CK, Miyoglobin, CK-MB, AST, Troponin, Kardiyak biyolojik belirteçler, BNP
Hastalıklar:  Kalp krizi, Kalp Hastalığı

Başka bir internet sitesinde
American Heart Association: Angina Pectoris
American Heart Association: Angina Pectoris Treatments
National Heart, Lung, and Blood Institute: What is Angina?

Makale kaynakları

DİKKAT : Bu makale burada alıntılanan kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editöryal İnceleme Kurulunun  toplu deneyimlerine dayanmaktadır.  Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte olup  inceleme sonucu güncelleştirlebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılmış orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

Bu Derlemede Kullanılmış Kaynaklar

American Heart Association: Heart Attack and Angina Statistics. .http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4591 through http://www.americanheart.org. İnternete girişi: 5 Eylül, 2008.

Önceki derlemelerde kullanılmış kaynaklar
Thomas, Clayton L., Editor (1997). Taber's Cyclopedic Medical Dictionary. F.A. Davis Company [18th Edition].

Louis, MO.

Fihn, S. et. al. (Ekim 2001). Guidelines for the Management of Patients with Chronic Stable Angina: Treatment. Ann Intern Med Oct 2001; 135: 616 - 632. İndirilebilir PDF formatı:  http://www.annals.org/cgi/reprint/135/8_Part_1/616.pdf http://www.annals.org.

Arnaldo, F. (Güncelleştirme tarihi: 27 Nisan 2004). Angina. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line bilgiler]. .http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001107.htm.

Berger, A. (Güncelleştirme tarihi: 20 Temmuz 2004). Stable Angina. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line bilgiler]. .http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000198.htm.

Arnaldo, F. ( Güncelleştirme tarihi: 27 Nisan 2004 ). Unstable Angina. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line bilgiler]. .http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000201.htm.

(© 2005). Angina Pectoris Treatments. American Heart Association [On-line bilgiler]. .http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4496 http://www.americanheart.org.

(2003 August). NHLBI: What is Angina. [On-line bilgiler]. .http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/Angina/Angina_WhatIs.html http://www.nhlbi.nih.gov.

(© 1995-2005). Angina. The Merck Manual Second Home Edition, Coronary Artery Disease [On-line bilgiler]. .http://www.merck.com/mmhe/sec03/ch033/ch033b.html http://www.merck.com.

(Güncelleştirme tarihi: Kasım 2001). Angina and Heart Disease. Familydoctor.org [On-line bilgiler]. .http://familydoctor.org/233.xml through http://familydoctor.org.

Achar, S. et. al. (1 Temmuz 2005). Diagnosis of Acute Coronary Syndrome. American Family Physician [On-line Dergi]. .http://www.aafp.org/afp/20050701/119.html http://www.aafp.org.