Diğer Adları
Gut artriti
Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi
21 Eylül 2017.

Nedir?

 
Gut artriti olarak da bilinen gut iğneye benzer ürik asit (monosodyum ürat) kristallerinin bir veya birden fazla eklem içinde birikip bir araya toplanmasıdır. Bu durum eklem içinde iltihaplanma, şişme ve şiddetli ağrıya neden olmaktadır. En büyük sıklıkla ayak baş parmağı etkilenmiş olmakla birlikte eller, bilekler, dizler ve ayaklar içinde oluşabilmektedir. Ataklar yılda birkaç kez oluşabilmekte ve birkaç gün devam edebilmektedir. Bu ataklar sırasında ürik asit kristalleri kıkırdaklar, bağlar ve yumuşak dokular içinde birikebilmektedir. Deri altında tofüsler denilen şişlikler oluşturabilmekte, böbrek taşları ve böbrek hasarına yol açabilmektedir. Gut olaylarının çoğu  akut ataklar olup birkaç gün sürmektedir. Ancak atakların şiddet derecesi ve sıklığı artabilmekte ve bazı kişilerde kronik gut gelişebilmektedir.

Ürik asit, tüm vücut dokularında ve karaciğer, kuru baklagiller, kuşkonmaz, mantarlar ve ançuez gibi birçok besinde bulunan pürin bileşiklerinin parçalanması sonucu oluşan son üründür. Ürik asit normalde kanla taşınmakta ve idrarla atılmaktadır. Vücut, ürik asit üretimini artırırsa veya kişi pürinden zengin besinler tüketirse veya böbreklerinj ürik asidi atma kabiliyeti azalırsa kandaki konsantrasyonları artabilir (buna hiperürisemi denilir). Eklemler içinde kristaller biriktiğinde gutla ilişkili ağrıya neden olabilirler.

Gut kadınlardan ziyade  erkeklerde gelişmekte olup erişkin 40-59 yaş arası erkeklerde ve menopoza girdikten sonra kadınlarda oluşmaktadır. Ailevi gut öyküsü olanlarda veya hipertansiyontip 2 diyabet , obezite, hiperlipidemi veya böbrek hastalarında gut gelişme riski artmıştır. Siklosporin, hipertansiyonu tedavi etmek için kullanılan tiyazit bileşiğini içeren idrar söktürücüler ve salisilatlar (aspirin) gibi ilaçlar ve aşırı alkol tüketimi ürik asit atılımını bozabilir.

Gut, benzer bulgulara sahip örneğin kalsiyum pirofosfat kristallerinin neden olduğu yalancı guttan, eklem içi enfeksiyonun neden olduğu septik artritten ve bir otoimmün eklem iltihabı olan romatoid artrit gibi diğer hastalıklardan ayırt edilmelidir.   Bu rahatsızlıkların tedavisi gut tedavisinden farklıdır.

Testler


Testlerin amacı gut'u tanımlamak, benzer bulguları olabilen diğer eklem iltihabı (artrit ) tiplerinden ayırt etmek ve kanda artmış ürik asit düzeylerinin nedenini araştırmaktan ibarettir.

Laboratuvar testleri

  • Eklem sıvısı analizi– iğneye benzer ürik asit kristallerini  ve mevcut olabilen başka kristalleri belirlemek ve eklem iltihabı belirtilerini araştırmak için bu analiz gerçekleştirilir.
  • Ürik asit  – kanda yükselmiş düzeyleri saptamak; gut tanısı konduğunda ürik asit düzeylerini düzenli aralıklarla takip için ürik asit testleri yapılabilir.
  •  Temel Metabolik Panel  (BMP) – kişinin böbrek fonksiyonunu değerlendirmek ve izlemek için bu testler grubu veya yalnızca bileşenleri olan BUN ve  kreatinin testlerinden yararlanılabilinir.
  •  Tam kan sayımı  (Hemogram) – beyaz kan hücrelerinde anormal derecede artış (lökositoz) olup olmadığını ve gutu septik artritten ayırt edebilmek için tam kan sayımı yapılabilir..
  • Bazen artrit  bulgularının diğer nedenlerini ekarte etmek için   RF (romatoid faktör ) veya  ANA (antinükleer antikor testi) gibi testler istenebilir.  Septik artritten kuşkulanıldığında  kan kültürü ve/veya eklem sıvısı  kültürü istenebilir.

Laboratuvar testleri dışındaki tetkikler

  • Etkilenmiş eklemlerin röntgen filmleri ürik asit birikintileri ve gut artritine işaret eden eklem hasarını gösterebilir.

Tedaviler


Tedavinin hedefleri ilerde atakların, eklem ve böbrek hasarının oluşma potansiyelini en alt düzeye indirme amacıyla  ağrı ve iltihabı hafifletmek  ve ürik asit düzeylerini düşürmektir.

Akut ataklar sırasında hastalar ağrı ve iltihabı hafifletmek için ibuprofen veya naproksen gibi steroid bileşikleri olmayan iltihap gidericiler ve gerektiğinde prednizon gibi kortikosteroitler ile tedavi edilebilir. Bu ilaçlar yakınmaların azalmasına yardımcı olmazsa atak geçirildikten sonraki ilk 12 saat içinde kolşisin reçetelendirilebilir. İlerde atakların oluşumunu engellemek için günlük küçük dozlar halinde steroid yapısında olmayan iltihap giderici ilaçlar veya oral kolşisin reçetelendirilebilir.

Gelecekte oluşan atakların sayısı ve şiddet derecesini azaltmak için ürik asit düzeyini düşüren probenesit veya sülfinpirazon ve ürik asit üreten enzimi bloke eden allopürinol gibi ilaçlar kullanılabilir.

Gut ataklarının sayısını en alt düzeye indirmek için insanlar yaşam tarzlarını değiştirebilirler. Örneğin:

  • Alkol tüketimini en alt düzeye indirmek
  • Proteinden zengin besinleri  yalnızca ölçülü miktarlarda yemek
  • Pürinden zengin yiyeceklerden kaçınmak
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • Böbreklerin ürik asidi atmasına yardımcı olmak için sıvı alımını artırmak

Her zaman doktorunuzun reçetelendirdiği ilaçları önerildiği gibi alın ve doktorunuza almakta olduğunuz başka ilaçlar ve vitaminlerden de söz edin.

İlgili Sayfalar


Bu internet sitesinde
Testler: Ürik asit Eklem sıvısının AnaliziRFANA
Hastalıklar: Artritromatoid artrit Diyabet

Başka bir internet sitesinde
Arthritis Foundation: Gout 
National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS): Questions and Answers about Gout 
American College of Rheumatology: Pseudogout
The Gout and Uric Acid Education Society

Makalenin kaynakları

DİKKAT : Bu makale burada alıntılanan kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editöryal İnceleme Kurulunun  toplu deneyimlerine dayanmaktadır.  Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte olup  inceleme sonucu güncelleştirlebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılmış orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

Bu Derlemede Kullanılmış Kaynaklar

 (2005 March). Fast Facts About Gout. NIAMS [On-line information]. Available online at http://www.niams.nih.gov/hi/topics/gout/ffgout.htm through http://www.niams.nih.gov.

(2002 March, Currently being updated). Questions and Answers about Gout. NIAMS [On-line information]. Available online at http://www.niams.nih.gov/hi/topics/gout/gout.htm through http://www.niams.nih.gov.

(2005 November 14). Gout. MayoClinic.com [On-line information]. Available online at http://www.mayoclinic.com/health/gout/DS00090 through http://www.mayoclinic.com.

Schumacher, H. (2006 June, Updated). Pseudogout. American College of Rheumatology [On-line information]. Available online at http://www.rheumatology.org/public/factsheets/pseudogout_new.asp?and=pat through http://www.rheumatology.org.

Chen, A. (2005 June 7, Updated). Synovial fluid analysis. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003629.htm.