Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 30 Kasım 2017.
Genel Bakış

Hepatit çoğu kez virüslerle oluşan, ancak kimyasal maddeler, ilaçlar, alkol, kalıtsal hastalıklar veya otoimmün hastalığıkların da neden olabildiği bir karaciğer iltihaplanmasıdır. İltihaplanma akut olabilir ve alevlenme ve sonrasında birkaç hafta ile aylar içinde geçebilir veya kronikleşip yıllarca sürebilir. Kronik hepatit siroz,, karaciğer kanseri veya ölüme yol açan ilerleyici karaciğer hasarıyla ilişkili önemli rahatsızlıklara neden olmadan önce 20 yıl veya daha uzun süre sebat edebilir.

Karaciğer karnın sağ üst tarafında yerleşik yaşamsal bir organdır. Karaciğer, vücudun besleyici maddelerini işlemek, yağları sindirmeye yardımcı olmak için safra üretmek, birçok önemli proteini sentezlemek, kan pıhtılaşmasını düzenlemek, toksik potansiyeli olan maddeleri vücudun kullanabileceği veya atabileceği zararsız maddelere parçalamak gibi birçok fonksiyonu gerçekleştirmektedir. Ağır olgularda iltihaplanma bu süreçlere müdahale edebilir ve toksik maddelerin birikmesine neden olabilir.

Aşağıdaki tablo bazı sık görülen hepatit tiplerini özetlemektedir. Değişik tipleri hakkında daha fazla bilgi için ilgili bağlantılara tıklayınız.

Hepatit tipi

Tanımı

Nedenleri

Viral

Hepatit virüslerinin biriyle oluşan enfeksiyon virüsün tipine bağlı olarak akut veya kronik olabilmektedir.

En sık görülen nedenler hepatit A, B ve C virüsleridir.

Kimyasal maddeler veya ilaçlara bağlı

Karaciğer birçok maddeyi vücudun kullanması ve/veya daha sonra vücuttan atması için işlemektedir. Bu maddelerin bir bölümü karaciğere toksik olup hepatite yol açabilmektedir.

Alkol veya asetaminofene akut veya kronik maruz kalma

Kalıtsal

Bir kuşaktan diğerine geçen belli bazı gen mutasyonları karaciğeri hasara uğratarak hepatite neden olan hastalığa yol açabilmektedir.

Wilson hastalığı , hemokromatoz, alfa-1 antitripsin

Alkole bağlı olmayan Yağlı Karaciğer Hastalığı  

Karaciğerde giderek artan miktarlarda depolanan yağ sağlıklı karaciğer dokusunun azalmasına yol açabilmektedir.

Metabolik sendromla ilişkili

Otoimmün

Vücudun bağışıklık sistemi karaciğer dokusuna uygunsuz biçimde yönlendirilmiş antikorlar üretir.

Tip I diyabet, Sjögren sendromu

Accordion Title
Hepatit hakkında
  • Belirti ve Bulgular

    Hepatitin belirtileri ve bulguları nedenlerine bakılmaksızın aynı kalmakla birlikte kişiden kişiye ve zamanla değişebilmektedir. Birçok kişide az sayıda, hafif derecede ve/veya belli belirsiz hastalık belirtileri mevcut olabilir ve bunlar yanlışlıkla soğuk algınlığına bağlı diye düşünülebilir. Daha sık görülen belirtiler ve bulguların bir bölümü:

    • Yorgunluk
    • Bulantı
    • Karın ağrısı
    • Eklem ağrıları
    • Kaşıntı
    • Sarılık

    Bazı kişiler iştah kaybı, koyu renkli idrar ve açık renkli dışkı gibi ilave belirtiler gösterebilir. Daha ciddi komplikasyonlar karında sıvı birikimi (asit) ve zihin bulanıklığını içerebilir.

    Fizik muayene hassas ve büyümüş bir karaciğeri ortaya çıkartabilir. Kronik hepatit genellikle hiçbir hastalık belirtisine neden olmadığı gibi yalnızca enerji kaybı ve yorgunluk şeklinde ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde kronik hepatit karaciğeri yavaş yavaş hasara uğratabilir ve yıllar sonra karaciğer yetmezliğine yol açabilir. Kronik formu tipik olarak yıllarca devam eder ve nadiren tedavi edilmeden geçebilir.

  • Testler


    Hepatit olduğu bilinen veya kuşkulanılan olgularda kullanılabilen birçok laboratuvar testi mevcuttur. Bu testler değişik nedenler için kullanılabilir ve bu kategorilerin bir veya daha fazlası içinde sınıflandırılabilir:

    • Karaciğer iltihaplanması ve/veya hasarını saptamak için kullanılan genel biyokimyasal testler
    • Viral hepatiti saptamak için kullanılan tarama testleri. Örneğin, hepatit B veya hepatit C taraması hastalık riskinde artış nedeni ile (yasadışı ilaç kullanımı, birden fazla sayıda partnerle cinsel ilişki) veya kan bağışı sırasında yapılabilir.
    • Altta yatan nedene tanı koymaya yardımcı olmak için kullanılan testler
    • Hepatitin seyrini izlemek ve/veya tedaviyi yönlendirmeye yardımcı olmak için kullanılan izlem testleri

    Akut hepatitten ateş, iştah kaybı ve bulantı ve bunlara sıklıkla eşlik eden koyu renkli idrar, açık renkli dışkı, deri ve göz beyazlarında sarı renge dönme (sarılık veya ikter) gibi belirtiler görüldüğünde kuşkulanılır ve testler yapılır.  

    Kronik hepatit daha çok rutin test sonuçlarının anormal olmasıyla saptanır. Hiçbir belirtisi olmayan veya az sayıda veya belli belirsiz hastalık belirtileri olan hastada hepatit ilk kez Kapsamlı Metabolik Panel (KMP) gibi rutin testler sırasında saptanabilir.

    KMP sıklıkla yılda bir yapılan fizik muayenenin bir bölümü olarak istenen bir testler grubudur. Bu testler karaciğer iltihaplanması veya travmasının ilk göstergesi olabilir. Bu testler hepatitin saptanmasına yardımcı olabilmekle birlikte altta yatan nedeni belirleyemez. Nedeni saptamak ve tedavinin yönlendirilmesine yardımcı olmak için ilave testler gerekebilir.

    KMP’ye ilaveten hem karaciğer hasarını saptamak hem de ne kadar ciddi olabildiğini göstermek başka genel amaçlı testler de kullanılabilir. Bu testlerin bir bölümü aşağıda listelenmiştir:

    • Alanin aminotransferaz (ALT) –başlıca karaciğerde bulunan bir enzim olup hepatiti en iyi saptayan testir
    • Aspartat aminotransferaz (AST) – karaciğerde ve özellikle kalp ve başka kaslarda bulunan bir enzim
    • Alkalen fosfataz (ALP) – safra kanallarıyla ilişkili, kanallar tıkalı olduğu zaman yükselen, kemik hastalıklarında da artan bir enzim
    • Gama-glutamil transpeptidaz (GGT) – karaciğerde bulunan ve karaciğer  fonksiyonlarına karşı çok duyarlı olan bir enzim olup yüksek ALP’nin nedenlerini ayırt etmeye yardımcı olur. GGT de yükselmişse, yükselmiş ALP kemik hastalığıyla değil karaciğerle ilişkilidir.
    • Bilirübin – yaşlı kan hücrelerinin parçalanması sonucu oluşan bir atık ürün.Yüksek miktarlarda bulunduğunda sarılığa ve koyu renkli idrara neden olan  sarı bir bileşiktir.
    • Albümin – karaciğer tarafından üretilen başlıca protein olup karaciğerin bu proteini ne kadar iyi yaptığının ölçüsüdür.
    • Total Protein – kanda bulunan albümin ve enfeksiyonlarla savaşmak için üretilen antikorlar da dahil olmak üzere tüm diğer proteinleri ölçer.
    • Protrombin zamanı (PT). Hepatit hastası olan veya hepatiti olduğundan kuşkulanılan kişiler için bu test istenebilir. Kan pıhtısı oluşumu için kullanılan proteinler (pıhtılaşma faktörleri) çoğunlukla karaciğer tarafından üretilmekte olup uzamış protrombin zamanı karaciğer hasarının şiddet derecesini gösterebilir.
    • Karaciğer biyopsisinde bir iğne karaciğere batırılarak az miktarda hücre alınır ve bir  Patoloji Uzmanı tarafından mikroskop altında incelenir. Biyopsi hastalığa tanı koymanın en kesin yöntemidir. Bu bir girişimsel işlem olduğundan birincil olarak diğer testler bir sonuca ulaştırmadığında veya karaciğerde ne ölçüde hasar oluştuğunu belirlemek için kullanılır.  

    Spesifik hepatit tiplerine ilişkin laboratuvar testlerine ait  bilgiler için Genel Bakış sayfasındaki Tablo içindeki bağlantılara tıklayın.

    Hepatiti belirlemek, tanı koymaya ve karaciğer hasarının nedenini belirlemeye yardımcı olmak için ultrasonografi ve özel görüntüleme teknikleri kullanılabilir.

  • Viral Hepatit


    Hepatitin sıkça görülen nedeni bir virüs ile enfeksiyonudur. Birincil olarak hepatitle ilişkili beş virüs keşif sırasına göre A, B, C, D ve E olarak adlandırılmıştır. akut viral hepatit en çok hepatit A (HAV), hepatit B (HBV) ve hepatit C (HCV) şeklinde olup yalnızca HBV ve HCV Kronik hepatite neden olmaktadır. 

    Hepatit A son derece bulaşıcı bir hastalık olup virüs bulaşmış su ve besinle yayılmaktadır. Birçok kişi bu hastalığı geçirmekte olduğunu bilmeyebilir.  Hastalık belirtileri soğuk algınlığına benzer ve sıklıkla hepatite bağlı olduğu düşünülmez. Aşısı kullanılmaya başlandığından beri hepatit A sıklığı azalmakta olup son 40 yılın en düşük seviyesindedir. Hepatit A akut hastalığa neden olmakta, kronik formu görülmemektedir. Tedavi genellikle yalnızca destekleyici tedavi şeklindedir. Hastaların çoğu yaklaşık 6 ay içinde kendilerini toparlar.

    Hepatit B  bulaşık kan veya iğnelerle temas, enfeksiyon kapmış kişilerle cinsel ilişki, hastalıklı anneden bebeğe geçiş  sonucu yayılabilmektedir. Akut viral hepatitin en sık görülen formudur. Birçok kişi az sayıda (veya hiçbir) hastalık belirtisine sahip olduğundan hastalığı geçirdiğini farketmeyebilir. Yenidoğanların rutin olarak aşılanması ile bu hastalıkta dramatik bir düşüş görülmektedir.

    HBV’li erişkinlerin çoğu herhangi bir girişimde bulunulmaksızın iyileşecek, ancak yaklaşık % 1-3’ü taşıyıcı-kronik enfeksiyonlu olarak hastaları başkalarına yayabilecektir. Yenidoğanlar ve küçük çocuklar özellikle kronik HBV enfeksiyonuna karşı savunmasızdır.  HBV’ye maruz kalan yenidoğanların % 90’a varan bölümüyle çocukların % 25-50’si kronik enfeksiyona yakalanırlar. Gebe kadınlarda hepatit B taramasının ortaya çıkışı ve yenidoğanların aşılanmasıyla birlikte enfeksiyona yakalanan bebeklerin sayısı düşmüştür. Dünyada tahminen 350 milyon kişi kronik HBV enfeksiyonu hastasıdır.

    Hepatit C, bu virüs ilebulaşık kana maruz kalmayla yayılmaktadır. En sık görülen neden iğnelerin ortaklaşa kullanılması (kokain ve eroin gibi maddelerin kullanımı) ile ilişkilidir.  Ayrıca sağlık çalışanlarının meslek gereği kullandıkları iğneler veya başka keskin nesnelerle yaralanması, doku yırtılmalarına neden olan cinsel aktivite, doğum sırasında anneden bebeğe geçiş, tıraş bıçakları ve diş fırçaları gibi kanla bulaşık kişisel eşyaların paylaşılması yoluyla enfeksiyona yakalanılmaktadır.

    Birçok kişi hiçbir hastalık belirtisine sahip olmadıkları için hepatit C enfeksiyonuna yakalanıp yakalandıklarını bilmemektedir. Bir akut hepatit nedeni olarak HCV, hepatit B’den daha az görülmekle birlikte kronik hepatitin en çok saptanan nedenidir. HCV’ye maruz kalanların yaklaşık % 75-85’inde kronik hepatit gelişecektir. Buna ek olarak yaklaşık % 60-70’inde kronik karaciğer hastalığı gelişmekte, kabaca %5- 20’sinde yıllar sonra siroz gelişmektedir. Tahminen %1-5’i siroz gibi bir kronik enfeksiyondan ve karaciğer kanserinden kaybedilecektir.

    Hepatit C’yi önleyen bir aşı mevcut olmamasına rağmen bir aşı geliştirmeye yönelik araştırmalar süregelmektedir. Halen enfeksiyona yakalanmamanın en iyi yolu özellikle iğne yapmak için kullanılan enjektör iğnelerinin ortak kullanılmasından kaçınma gibi  olası virüs kaynaklarına maruz kalmayı sınırlamaktır.

    Hepatit D ve E nadiren görülmektedir. Hepatit D, ancak hepatit B varlığında enfeksiyona neden olmakta ve enfeksiyonuı daha fazla şiddetlendirebilmektedir.  Genellikle bulaşık kan ve iğnelerle temas sonucu yayılmaktadır. Hepatit E, hepatit A’ya benzer şekilde yayılmakta olup birincil olarak Asya, Afrika ve Güney Amerika’da bulunmaktadır.

    Viral hepatitin belirtileri ve bulguları genelde hepatitinkilere benzemektedir. Ayrıntılı bilgiler için Belirtiler ve Bulgular bölümüne bakınız.

    Laboratuvar Testleri
    Spesifik hepatit virüslerinin neden olduğu hepatite tanı koymaya ve/veya takip etmeye yardımcı olmak için çeşitli antikor ve antijentestleri mevcuttur. En sık görülen viral hepatit nedenlerine ilişkin test bilgileri için  viral hepatit AB ve C sayfalarına veya aşağıda verilen tablodaki özet bilgilere bakınız.

     

    Özet Tablo: En sık görülen viral hepatit nedenleri

     

    Virüs

    Hepatit A

    Hepatit B

    Hepatit C

    Bulaşma Yolu

    Dışkı-ağız yoluyla

    Enfekte iğne veya kan, cinsel temas

    Enfekte iğne veya kan, cinsel temas

    Kuluçka zamanı  (akut enfeksiyon)

    15-50 gün

    45-160 gün

    14-180 gün

    Başlangıcı

    Ani

    Ani veya yavaş veya farkına varılmamış

    Genellikle yavaş, farkına varılmaz

    Şiddet derecesi 

    Hafif derecede

    Ara sıra şiddetli

    Genellikle yavaş gelişir, spesifik veya şiddetli hastalık belirtisi yok

    Kronik formu var mı?

    Yok

    Var

    Var

    Başka hastalıklarla ilişkili mi?

    Hayır

    Karaciğer kanseri, siroz

    Karaciğer kanseri, siroz

    Akut Enfeksiyonun Tanısal Testleri

    HAV-Ab, IgM

    HBsAg, Anti-HBc, IgM

    Anti-HCV, HCV RNA (dikkat  - kronik hepatitte olduğu gibi benzer sonuçlara sahip olabilir)

    Kronik Enfeksiyona Tanı Koymak veya Tedaviyi Takip Testleri 

    N/A

    HBsAg, HBV DNA, HBeAg, Anti-HBe

    Anti-HCV (bir kez), HCV RNA veya  viral yük, HCV genotipi (bir kez)

    Önceki enfeksiyonu Saptayan Testler

    HAV-Ab, IgG

    Anti-HBs, Anti-HBc total

    Anti-HCV

    Aşısı var mı?

    Var

    Var

    Yok

    Ortak Tedavisi 

    Yok

    Kronik formu- İnterferon, entecavir, tenofovir, lamivudin, adefovir

    Kronik formu- İnterferon (genellikle  ribavirinle birlikte )

    Kısaltmaların Tanımları

    HAV-Ab = Hepatit A Antikoru
    Anti-HBs = Hepatit B yüzery antikoru 
    HBsAg = Hepatit B yüzey antijeni 
    HBeAg = Hepatit B e-antijeni
    Anti-HBe = Hepatit B e-antikoru
    Anti-HBc = Anti-hepatit B çekirdek antijeni 
    HBV DNA = Hepatit B Virüsü (virüsün genetik içeriğinin testil)
    Anti-HCV = Hepatit C Antikoru 
    HCV RNA = Hepatit C Virüsü (virüsün genetik içeriğinin testil) 
    HCV Viral  Yük = Kanda virüs miktarının tespiti ve/veya sayısı 
    HCV Genotipi =  Var olan hepatit C tipini (6 tipten biri) belirler

    Korunma
    Yeni viral hepatit olgularının görülme sıklığı güvenli enjeksiyon ve cinsel aktivitelerin uygulanması (hepatit B ve C’den korunmak için önemli) , hepatit A ve B için aşıların (halen hepatit C’nin aşısı yoktur) üretilmiş olmasıyla azalmıştır. Hepatit B ve C açısından kan ünitelerinin taranması kan nakilleri yoluyla bu enfeksiyonların bulaşmasını hemen hemen tamamen önlemiştir.  Gebe anneleri hepatit B için sistematik biçimde tarama programı ve her yenidoğanın aşılanması yeni hepatit B olgularını büyük ölçüde azaltmıştır..

    Tedavi 
    Akut viral hepatit A, B ve C için destek ve yakınmaların giderilmesi sıklıkla gereken tek  tedavi yöntemleri olmaktadır.  Bu yaklaşım genellikle bol bol istirahat, sıvı ve besleyici besinlerin alımını içerir. Hepatit A hastalarının çoğu herhangi bir komplikasyon olmaksızın iyileşmektedir. Hepatit B ve C hastalarının bir bölümünde kronik hastalık gelişmektedir. Kronik hastalıklarda amaç karaciğerin daha fazla yıkıma uğramasını önlemek, hastalığa neden olan veya alevlendiren altta yatan bozuklukları tedavi etmek ve viral hepatitin başkalarına bulaşmasını önlemektir.  Kronik hepatit B ve C’yi tedavi eden ilaçlar mevcut olmasına rağmen herkesin tedavi edilmesi gerekmemektedir. Verilen antiviral ilaçlar ciddi yan etkilere neden olabilmektedir.  Sıklıkla kronik hepatitliler siroz veya karaciğer kanseri gelişimini izlemek için takip altında tutulacaklardır. Viral hepatitler için yeni tedaviler, aşılar ve korunma stratejileri giderek sayıca artmaktadır. Halen mevcut seçeneklerin riskleri ve yararları hakkında doktorunuzla konuşmanız önem taşır.

  • Kimyasal Madde veya İlaçlara Bağlı Hepatit

    Karaciğer alkol, ilaçlar ve çevresel toksinlerin metabolizmasından sorumludur. Kullanılabilen ve/veya daha sonra vücuttan atılabilen maddeleri parçalar. Bazı ilaçlar, kimyasal maddeler ve toksinler, kişi bunlara maruz kaldığında karaciğer hasarına neden olabilirler. Bazen toksik hepatit belirtileri maddeye maruz kaldıktan sonra hemen veya saatler veya günler içinde ortaya çıkabildiği gibi ilaca veya kimyasal maddenin yinelenen kullanımları sonrası yavaş yavaş gelişebilmektedir.

    Asetaminofen toksik hepatite neden olabilen  ilaçlara  örnek olarak verilebilir ve bu ilaç reçeteyle veya reçetesiz satılan sayısız ilaçta bulunan bir maddedir.  Tedavi edici dozlarda ağrı kesici olarak yararlıdır. Ancak çok yüksek dozlarda  veya alkolle birlikte alındığında yaşamı tehdit edici akut karaciğer yetmezliğine neden olma potansiyeline sahiptir.

    Aşırı miktarlarda alkol tüketimi bu tip hepatitin olağan bir nedenidir. Aşırı içicilerin yaklaşık % 10’unda bu hastalık gelişmektedir. Hafif derecede, yıllar boyu devam eden ve hiçbir spesifik belirti vermeyen Kronik hepatit şeklinde olabilir.  Ancak zamanla giderek daha fazla hasara uğramaktadır. Alkol tüketimi kersildiğinde hasar geridönüşlü olabilir.  Daha tehlikeli akut hepatit tipinde bol miktarda alkol tüketiminden sonra hastalık belirtileri hızla ortaya çıkarak ağır komplikasyonlara ve olasılıkla ölüme yol açabilir.

    Birçok ilaç az sayıda kişide rastlantısal olarak hepatite neden olma potansiyeline sahiptir. Etkileri önceden tahmin edilemez ve gibi ilaca karşı oluşan allerjik bir reaksiyona bağlıdır. Bazı insanlarda bu  etkiye sahip ilaçlar arasında anestetikler, antibiyotikler, anabolik steroitler ve kasılma nöbetleri için kullanılan ilaçlar sayılır.

    Belirtiler ve bulgular: Toksik hepatitin belirtileri ve bulguları nedene göre değişmektedir. Aniden ortaya çıkabilir veya  ilaç veya toksine uzun süreli maruz kalma sonucu yavaş yavaş zamanla gelişebilirler.  Belirtiler ve bulgular sıklıkla  hepatitinkilere benzer.  Ayrıntılı bilgiler için Belirtiler ve Bulgular bölümüne bakınız.

    Laboratuvar testleri
    İlaç, alkol ve kimyasal maddelere bağlı hepatit tipik olarak doğrudan laboratuvar testleriyle test edilmezler. Sıklıkla hastayı muayene ederek, özellikle eskiden alınan kimyasal maddeler, ilaçlar , ve alkol tüketimi hakkında tam bir tıbbi öykü alarak, mümkünse endüstriyel çözücü maddeler gibi hastanın işyerinde maruz kalabildiği tehlikeleri değerlendirerek tanıya varılır. Toksik hepatitli kişinin değerlendirmesinde yardımcı olan bazı testler uygulanabilir:

    • Karaciğer paneli – karaciğer hasarını saptamak ve yaygınlığını belirlemek için
    • Etanol düzeyi – nedenin alkol olduğundan kuşkulanılıyorsa
    • Acil ve İlaç dozaşımı testleri – hepatitin nedenini belirlemeye ve tedaviyi yönlendirmeye yardımcı olmak için kötüye kullanılan ilaçlar, asetaminofen ve tedavi ilaçları dahil olmak üzere

    Tedavi 
    Toksik hepatitlerin pek çok türünün tedavisi bulunmamaktadır.  Genellikle ilk adım karaciğer hasarına neden olan ilaçları kesme veya toksinlere maruz kalmaktan kaçınma şeklindedir. Birçok kişi yeterince hızla önlem alındığında bu hepatit tipini tamamen atlatmakla birlikte bazen karaciğerin iyileşmesi aylar alabilmektedir Ara sıra siroz, hatta karaciğer yetmezliği gibi kalıcı hasar oluşabilmektedir. Karaciğer geridönüşsüz şekilde hasarlanmışsa karaciğer nakli bir seçenek olabilir.

    Asetaminofen dozaşımına karşı, karaciğer hasarını minimal düzeye indirebilen bir  tedavi mevcuttur.  İlacın alınmasını takiben 24 saat içinde antidot olarak N-asetilsistein (NAC) verilebilir. İlacın alımından sonraki 8 saat içinde verildiğinde maksimal etki gösterdiğinden bu zehirlenmeyi mümkün olduğu kadar kısa zamanda belirleyip tedavi etmek önem taşır.

  • Kalıtsal hepatit

    Karaciğeri etkileyen birçok kalıtsal hastalık akut veya kronik hepatit belirtileri ve bulgularına neden olarak ortaya çıkabilir. Bazı örnekler:

    • Hemokromatozis: En sık görülen kalıtsal hepatit formu olup vücuda çok fazla demirin emilmesi ve sonuçta birikmesiyle ilişkilidir.  Zarar gören başlıca organlardan biri karaciğerdir ve kronik hepatit aşırı demir yüklenmesine bağlı olabilir.
    • Alfa-1-antitripsin eksikliği: Oldukça sık görülen bir kalıtsal hastalık olup bu enzim eksikliği olan çocuklarda hem akut hem de kronik hepatite çok rastlanmaktadır.  Erişkinlerde karaciğer tutulumunu saptamak sıklıkla zordur fakat alfa-1 antitripsin eksikliği olanlarda hem siroz hem de karaciğer kanseri daha sık görülmektedir.
    • Wilson hastalığı:  Seyrek görülen bir kalıtsal hepatit formu olup karaciğerde, beyinde ve diğer dokularda aşırı bakır birikimiyle ilişkilidir. Bu hastalık hem akut hem de kronik hepatite neden olabilmektedir. Wilson hastalığı tedavi edilmezse giderek kötüleşerek sonunda ölümle sonlanır.

    Listelenmiş spesifik hastalıklara ilişkin daha fazla bilgi için yukarıdaki bağlantılara tıklayın

    Belirtiler ve Bulgular: Kalıtsal hepatit formları için değişkendir ve kendilerine özgüdür. Bu hastalıklar hakkında daha fazla bilgi için yukarıdaki bağlantılara tıklayın. Bu hastalıklarda karaciğer tutulumunun belirtileri ve bulguları genelde hepatitinkilere benzemektedir. Bu hastalıklar hakkında ayrıntılı  bilgi için Belirtiler ve Bulgular bölümüne bakınız.

    Laboratuvar Testleri 
    Ailevi karaciğer hastalığı öyküsü varsa kalıtsal hepatitten kuşkulanılır. Bazı kalıtsal karaciğer hastalıklarının varlığını tespit için yapılan testler:

    • Demir testleri:  Örneğin serum demiri, total demir bağlama kapasitesi ve hemakromatoz tanısı koymaya yardımcı olmak için ferritin
    • Alfa-1-antitripsin düzeyi: alfa-1 antitripsin eksikliğini test için
    • Seruloplasmin ve bakır testleri – Wilson hastalığına tanı konmasına yardımcı olabilir. Vücut normalde fazla bakırı safraylaatmakta, bir bölümü seruloplazmin enzimine bağlanmaktadır. Wilson hastalığında bağlama ve atılım süreçleri uygun biçimde çalışmamakta, kanda seruloplazmin düzeyleri azalırken kan, idrar ve karaciğerde serbest bakır konsantrasyonlarının artmasına yol açmaktadır.
    • Genetik testler – kalıtsal hepatit tiplerine yol açabilen belli bazı genlerdeki mutasyonları saptamak için bu testler kullanılabilir. Örneğin, HFE genindeki mutasyonlara ilişkin testler hemokromatoz tanısı koymada yardımcı olabilmektedir.

    Tedavi 
    Karaciğeri etkileyen genetik hastalıklar için tam iyileşme olasılığı yoktur. Tedaviler nedene bağlı olup hastalık tipleri kadar çeşitlidir. Örneğin, kalıtsal hemokromatozun tedavisi genellikle belli aralıklarla damardan kan alımını (flebotomi) içerir. Hastalıklı kişiden yaklaşık yarım litre kadar kan alınarak hastanın vücudundaki demir miktarı azaltılır.Wilson hastalığı olanlar bakırdan fakir bir diyete alınabilir; bakırın vücuttan atılmasına veya besinlerden emilmesini engellemeye yardımcı olmak için ilaçlarla tedavi edilebilir.  Spesifik tedavilere ilişkin daha fazla bilgi için yukarıdaki hastalıkların işaretlenmiş adlarını tıklayınız.

  • Alkole bağlı olmayan Yağlı Karaciğer Hastalığı

    Kronik hepatitin en sık görülen nedenlerinden biri de karaciğerde aşırı miktarlarda yağ birikimidir.  Sıklıkla aşırı derecede alkol tüketenlerde olduğu gibi alkol almayanlarda da oluşabilmektedir. Karaciğerde bir miktar yağ birikmesi normal olmasına rağmen karaciğer ağırlığının % 10’dan fazlası yağdan oluşuyorsa karaciğerin yağlı karaciğer olduğu düşünülür. En büyük sıklıkla obezite (özellikle göbekte aşırı yağlanma), hipertansiyon, yüksek trigliserit düzeyleri, düşük HDL kolesterol ve insülin direnci veya tip 2 diyabet gibi sağlık sorunlarının bir bileşimi olan metabolik sendrom hastalarında görülmektedir.

    Sıklıkla yağlı karaciğer belirgin sorunlara neden olmamakta, hastalığın belirgin belirti veya bulguları oluşmayabilmektedir. Yavaş yavaş, tipik olarak yıllar sonra, çok fazla kalori alımıyla birlikte gelişmektedir. Bazen karaciğer iltihabının ilk belirtisi hafifçe büyümüş karaciğer veya rutin testlerde anormal sonuçlar şeklinde olabilir. Ancak bazı olgularda yağ birikimi karaciğerde ağır iltihaplanma ve nedbeleşmeye yol açmaktadır. Bazen alkole bağlı olmayan steatohepatit olarak da adlandırılan bu ciddi hepatit formu karaciğer yetmezliğine ilerleyebilir. Karaciğer sirozunun önde gelen üç nedeninden biridir.

    Belirtiler ve Bulgular 
    Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığının genellikle belirgin belirtiler ve bulguları yoktur. Bu hastalık varlığında genellikle hafif seyirli, genelde hepatite benzer belirtiler ve bulgular gösterebilirler. Ayrıntılı bilgiler için Belirtiler ve Bulgular bölümüne bakınız

    Testler
    Karaciğer yağlanması ilk kez kapsamlı metabolik panel (KMP) gibi rutin bir test veya başka nedenlerden dolayı yapılan karaciğer paneli testi sırasında saptanabilmektedir. Bu testlerde alınan anormal sonuçlar karaciğerde bir sorun olduğunun ilk belirtisi olabilir. BT taraması veya MR gibi görüntüleme tetkikleri karaciğerde bir miktar yağ saptayabilir. Sıklıkla alkol veya hepatit C gibi başka nedenleri dışlamak için birkaç laboratuvar testi yapılır. Ancak karaciğer biyopsisi dışında alkole bağlı olmayan karaciğer hastalığı veya alkole bağlı olmayan steatohepatit tanısı koyabilen başka bir laboratuvar testi mevcut değildir.

    Tedavi 
    Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığının spesifik bir tedavisi yoktur. Sıklıkla karaciğerin durumunda iyileşmeyi sağlayabilecek birkaç şey yapılabilir:

    • Şişman olanların zayıflaması
    • Diyabeti olanlarda iyi bir kan şekeri kontrolü
    • Kolesterol ve/veya trigliseritlerin düşürülmesi
    • Alkolden kaçınma
    • Bazı çalışmalar insülin direncini düşüren ilaçların yararlı olabildiğini ileri sürmektedir.
  • Otoimmün Hepatit

    Otoimmün hepatit genellikle hepatitin sıklıkla ilerleyici karaciğer hasarına yol açan Kronik formudur. Ancak olguların % 10-20’sinde akut hepatit şeklinde kendini gösterebilir. Tam olarak anlaşılamayan nedenlerle vücudun bağışıklık sistemi karaciğeri hedeflemekte ve ona saldırmaktadır. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülmektedir. Hastaların % 70’i genellikle 15-40 yaş arası kadınlardır.  

    Otoimmün hepatitin iki formu mevcuttur. Daha sık görülen tip I, en çok genç kadınları etkilemekte olup tip 1 diyabet, ülseratif kolit ve Sjögren sendromu gibi başka otoimmün bozukluklar ile bulunabilmektedir. Tip II çok daha az görülmekte olup çoğunlukla 2-14 yaş arası kızları etkilediği saptanmıştır.

    Otoimmün hepatitin belirtiler ve bulguları genellikle hepatitinkilere benzemektedir. Ayrıntılı bilgiler için Belirtiler ve Bulgular bölümüne bakınız

    Laboratuvar Testleri 
    Birçok değişik otoantikor testleri, otoimmün hepatit tanısı koymak ve eşlik eden otoimmün bozuklukları araştırmak için istenebilir.Bu testlerin en çok istenenleri:

    Tipik olarak tip I otoimmün hepatiti olanlarda ANA, SMA veya her ikisi birden, tip II’de ise anti-LKM bulunmaktadır.

    Tedavi 
    Otoimmün hepatitin tedavisi genellikle prednizon ve azatiyoprin gibi bağışıklık sistemini baskılayan ilaçları içerir. Ancak bu tedaviler olguların tümünde etkili değildir. Tipik olarak otoimmün hepatit ilaçlarla kontrol altına alınabilirse de tamamen iyileştirilemez. Bu hastalar sıklıkla yaşam boyu ilaçlarını almaya mecburdur. Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla tedavi edilen yaklaşık 10 hastadan 7’si tedavinin başlamasından sonraki 3 yıl içinde remisyona girmektedir. Belirti ve bulgular kaybolduğunda veya büyük ölçüde azaldığında remisyon (geçici iyileşme) görülür. İlaçlar kesilirse bazı kişilerde hastalık geri dönebilir.

    Bu ilaçların kullanılması bazı yan etkilere neden olmaktadır. Bu hastalığın hafif formlarını geçirenler bu ilaçlarla tedavi edilmeyebilir.

Makalenin kaynakları

DİKKAT : Bu makale burada alıntılanan kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editöryal İnceleme Kurulunun  toplu deneyimlerine dayanmaktadır.  Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte olup  inceleme sonucu güncelleştirilebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılmış orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

Bu Derlemede Kullanılmış Kaynaklar

(13 Haziran , 2008) Centers for Disease Control and Prevention. Hepatitis A.   http://cdc.gov/hepatitis/HAV/HAVfaq.htm#general http://cdc.gov.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

(8 Temmuz , 2008) Centers for Disease Control and Prevention. Hepatitis B.   http://cdc.gov/hepatitis/HBV/HBVfaq.htm#overview through http://cdc.gov.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

(21 Temmuz , 2008) Centers for Disease Control and Prevention. Hepatitis C, FAQs for Health Professionals.   http://www.cdc.gov/hepatitis/HCV/HCVfaq.htm#section1 http://cdc.gov.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

(17 Aralık , 2008) Mayo Clinic. Toxic hepatitis.   http://www.mayoclinic.com/health/toxic-hepatitis/DS00811 http://www.mayoclinic.com.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

(Güncelleştirme tarihi: 8 Mayıs, 2007) UCSF Medical Center. Toxic Hepatitis.   http://www.ucsfhealth.org/adult/medical_services/liver/toxic/conditions/toxichep/treatments.html http://www.ucsfhealth.org.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

(4 Haziran, 2009) Mehta, N, et al. Drug-Induced Hepatotoxicity. eMedicine.   http://emedicine.medscape.com/article/169814-overview http://emedicine.medscape.com.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

(28 Eylül, 2007) American Liver Foundation. Alpha-1 Antitrypsin.   http://www.liverfoundation.org/education/info/alphaone/ http://www.liverfoundation.org.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

(28 Eylül, 2007) American Liver Foundation. Wilson's Disease.   http://www.liverfoundation.org/education/info/wilson/ http://www.liverfoundation.org.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

(14 Mart, 2007) American Liver Foundation. Hemachromatosis.   http://www.liverfoundation.org/education/info/hemochromatosis/ http://www.liverfoundation.org.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol and the Liver. No. 19 PH 329 January 1993.   http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/aa19.htm http://pubs.niaaa.nih.gov.  İnternete giriş tarihi:Kasım 2009.

(28 Eylül, 2007) American Liver Foundation. Alcohol-induce Liver Disease.   http://www.liverfoundation.org/education/info/alcohol/ through http://www.liverfoundation.org.  İnternete giriş tarihi:June 2009.

(12 Eylül , 2008) Mayoclinic.com. Hemachromatosis.   http://www.mayoclinic.com/health/hemochromatosis/DS00455 http://www.mayoclinic.com.  İnternete giriş tarihi:Eylül 2009.

(19 Şubat , 2009) Mayoclinic.com. Nonalcoholic fatty liver disease.   http://www.mayoclinic.com/health/nonalcoholic-fatty-liver-disease/DS00577 http://www.mayoclinic.com.  İnternete giriş tarihi:Ekim 2009.

(27 Eylül, 2007) American Liver Foundation. Fatty Liver.   http://www.liverfoundation.org/education/info/fattyliver/ http://www.liverfoundation.org.  İnternete giriş tarihi:Ekim 2009.

(28 Şubat, 2007) McAvoy N, et al. Non-alcoholic Fatty Liver Disease: Natural History, Pathogenisis and Treatment. Medscape Today from British Journal of Diabetes and Vascular Disease. 2006;6(6):251-260.   http://www.medscape.com/viewarticle/552003 through http://www.medscape.com.  İnternete giriş tarihi:Ekim 2009.

(22 Ağustos , 2008) Younossi Z. Review Article: Current Management of Non-Alcoholic Fatty Liver Disease and Non-Alcoholic Steatohepatitis. Medscape Today.   http://www.medscape.com/viewarticle/578709 through http://www.medscape.com.  İnternete giriş tarihi:Ekim 2009.

(12 Eylül, 2007) American Liver Foundation. Autoimmune hepatitis. Available onlien at http://www.liverfoundation.org/education/info/aihep/ http://www.liverfoundation.org.  İnternete giriş tarihi:Ekim 2009.

National Digestive Disease Information Clearinghouse. Autoimmune hepatitis.   http://digestive.niddk.nih.gov/ddiseases/pubs/autoimmunehep/ http://digestive.niddk.nih.gov.  İnternete giriş tarihi:Ekim 2009.

University of Wisconsin, School of Medicine and Public Health. Health Information: Autoimmune liver disease panel.   http://apps.uwhealth.org/health/hie/1/003328.htm http://apps.uwhealth.org.  İnternete giriş tarihi:Ekim 2009.

(23 Mayıs, 2006) Czaja A. Autoimmune Hepatitis - Approach to Diagnosis, MedScape Today.   http://www.medscape.com/viewarticle/524097 http://www.medscape.com.  İnternete giriş tarihi:Ekim 2009.

Harrison's Principles of Internal Medicine. 16th ed. Kasper D, Braunwald E, Fauci A, Hauser S, Longo D, Jameson JL, eds. McGraw-Hill, 2005 Pp 1822-1828, 1838-1841, 1869-1872.

Önceki derlemelerde kullanılan kaynaklar

Thomas, Clayton L., Editor (1997). Taber's Cyclopedic Medical Dictionary. F.A. Davis Company, Philadelphia, PA [18th Edition]. Pp 884-886.

Pagana, Kathleen D. & Pagana, Timothy J. (2001). Mosby’s Diagnostic and Laboratory Test Reference 5th Edition: Mosby, Inc., Saint Louis, MO. Pp 477-480.

(Gözden geçirilme tarihi:15 Ocak, 2008). Viral Hepatitis B Fact Sheet. CDC, National Center for Infectious Diseases [On-line bilgiler].   http://www.cdc.gov/ncidod/diseases/hepatitis/b/fact.htm http://www.cdc.gov.

(© 2005) Hepatitis and Liver Disease in the United States. American Liver Foundation [On-line bilgiler].   http://www.liverfoundation.org/db/articles/1008 http://www.liverfoundation.org.

(© 2002-2003) Hepatitis A Factsheet. American Liver Foundation [On-line bilgiler].   http://www.liverfoundation.org/db/articles/1061 http://www.liverfoundation.org.

(© 2002-2003) What is Autoimmune Hepatitis? American Liver Foundation [On-line bilgiler].   http://www.liverfoundation.org/db/articles/1011http://www.liverfoundation.org.

(© 2002-2003) Chemical and Drug Induced Liver Injury. American Liver Foundation [On-line bilgiler].   http://www.liverfoundation.org/db/articles/105 http://www.liverfoundation.org.

(Gözden geçirilme tarihi: 15 Ocak, 2005). Interpretation of the Hepatitis B Panel CDC. National Center for Infectious Diseases [On-line bilgiler].   http://www.cdc.gov/ncidod/diseases/hepatitis/b/Bserology.htm  http://www.cdc.gov.

(Gözden geçirilme tarihi: 15 Ocak, 2005). Hepatitis C Fact Sheet, CDC. National Center for Infectious Diseases [On-line bilgiler].   http://www.cdc.gov/ncidod/diseases/hepatitis/c/fact.htm http://www.cdc.gov.

(© 2005). Hepatitis B Virus (HBV). ARUP’s Guide to Clinical Laboratory Testing [On-line bilgiler].   http://www.arup-lab.com/guides/clt/tests/clt_291a.jsp#1150957 http://www.arup-lab.com.

Hart, J. (3 Ekim 2003). Hepatitis. MedlinePlus Health Information Medical Encyclopedia [On-line bilgiler].   http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001154.htm.

(© 2005). ARUP Hepatitis A Virus (HAV). ARUP’s Guide to Clinical Laboratory Testing [On-line bilgiler].   http://www.arup-lab.com/guides/clt/tests/clt_290a.jsp#1150939 http://www.arup-lab.com.

Owens, T. (Güncelleştirme tarihi: 9 Şubat, 2005). Ceruloplasmin. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line bilgiler].   http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003662.htm.

(© 2005). Ceruloplasmin. ARUPs Guide to Clinical Laboratory Testing [On-line bilgiler].   http://www.aruplab.com/guides/clt/tests/clt_a162.jsp  http://www.aruplab.com.

(© 2002-2006). Ceruloplasmin (Cp) TECHNICAL UPDATE. Interpath Laboratory [On-line bilgiler].   http://www.interpathlab.com/TechnicalUpdates/ceruloplasmin.htm http://www.interpathlab.com.

Twomey, P. et. al. (2005). Relationship between Serum Copper, Ceruloplasmin, and Non–Ceruloplasmin-Bound Copper in Routine Clinical Practice. Clinical Chemistry. 2005;51:1558-1559 [On-line dergi].   http://www.clinchem.org/cgi/content/full/51/8/1558 http://www.clinchem.org.

About Wilson's Disease. Wilson's Disease Association [On-line bilgiler].   http://www.wilsonsdisease.org/about%20wilsons%20disease.html http://www.wilsonsdisease.org.

(© 2005) Wilson Disease Screening Panel, Serum. ARUP's User's Guide [On-line bilgiler].   http://www.arup-lab.com/guides/ug/tests/0020598.jsp http://www.arup-lab.com.

(© 2005) Free Copper (Direct) in Serum Ultrafiltrate. ARUP's Guide to Clinical Laboratory Testing [On-line bilgiler].   http://www.arup-lab.com/guides/clt/tests/clt_a278.jsp#5461569 t http://www.arup-lab.com.

(© 2005) Copper and Copper-Ceruloplasmin Index. ARUP's Guide to Clinical Laboratory Testing [On-line bilgiler].   http://www.arup-lab.com/guides/clt/tests/clt_alp9.jsp#1155978 http://www.arup-lab.com.