Diğer Adları
OA
Artrit
Dejeneratif eklem hastalığı
Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi
5 Aralık 2017.

Nedir?

Osteoartrit (OA) en sık görülen eklem iltihabı (artrit)  tipidir. Dejeneratif eklem hastalığı (DEH) da denilen OA eklem yaralanması ve yaşlanma süreciyle ilişkilidir. Eklem kıkırdağının kötüleşmesi ve eklemlerin kenarlarında yeni kemik oluşumuna (kemik mahmuzlar) neden olan bir  kronik hastalıktır. Kıkırdak ve eklem sıvısı kemik uçlarında düzgün ve düşük sürtünme sağlamayı amaçlar. Kıkırdak esnekliğini kaybettiği ve yıprandığı zaman eklem hareketleri düzgünlüğünü biraz kaybeder. Sonunda kıkırdak tamamen aşınır ve karşılıklı kemik uçları birbirlerine sürtünebilir. Bu durum ara ara gelen  veya kronik  olabilen ağrıya, sabahları ve istirahatten sonra sertliğe, geri kalan eklem sıvısında küçük kemik ve kıkırdak parçacıklarının oluşmasına ve hareket kaybına  yol açar.

OA hem erkek hem de kadınlarda oluşmaktadır .Kırk beş yaşından önce erkeklerde ve 45 yaşından sonra kadınlarda daha sık görülmektedir. Zamanla birçok eklem travmasına maruz kalmış sporcularda da sık görülmektedir. Birincil olarak mekanik (örn: koşu veya aşırı yük bindirmenin neden olduğu eklem hasarı), daha seyrek olarak metabolik, genetik veya kimyasal nedenler söz konusu olabilir. Obezite, kas güçsüzlüğü ve romatoit artrit, septik artrit, gut, Paget hastalığı ve  hemokromatoz gibi başka hastalıklar da OA geliştirme riskini artırabildiği gibi ilişkin semptomları ağırlaştırabilmektedir. OA en çok kalça, diz, el ve omurga eklemlerini etkilemektedir.

 

Testler


Testlerin hedefleri osteoartrit (OA) tanısı koymak, OA’yı diğer eklem iltihabı  formlarından, eklem ağrısı ve sertliği nedenlerinden ayırt etmek, değişik tedavilerin yan etkilerini izlemekten ibarettir.

Laboratuvar Testleri
OA tanısı koyduran herhangi bir spesifik laboratuvar testi mevcut değildir. OA tanısı kişinin tıbbi özgeçmişi, fizik muayene, röntgen ve bazı olgularda hastalıklı eklemden alınan eklem sıvısının incelenmesiyle konur. Diğer hastalıkları ekarte etmek ve kişinin sağlık durumunu değerlendirmek  için bazı testler istenebilir. Örneğin:

Laboratuvar testleri dışındaki tetkikler

  ●   Hastalıklı eklemlerin röntgeni kıkırdak kaybını, kemik hasarını, kemik mahmuzlarını, eklem mesafesinin daraldığını gösterebilirse de hastalığın erken döneminde oluşan önemli değişiklikleri göstermeyecektir.

  • MRG (manyetik rezonans görüntüleme) – hastalıklı eklemleri incelemek için de kullanılabilir.
  • 

Tedaviler


Tedavinin hedefleri ağrıyı gidermek, eklemin hareketliliğini korumak ve iyileştirmek, eklem fonksiyonlarının daha fazla hasar görmesini en alt düzeye indirmeyi içerir.  Osteoartritte tam bir tedavi sağlanamamakla birlikte ağrıyı kontrol etmek ve eklem fonksiyonunu iyileştirmek için tedavi seçeneklerinin kombinasyonuyla başarı sağlanabilir. OA hastalarında en iyi tedavilerden biri de egzersizdir. Kilo fazlalığı olanlar için kilo kaybı önemlidir. İlaç dışı tedaviler sıcak ve soğuk uygulamaları ve masajı içerir.

Hastalık belirtilerini hafifletmek için de az sayıda ilaç mevcuttur. Asetaminofen ağrı tedavisi için sıklıkla önerilen bir ilaçtır. Ağrının kontrolünde ibuprofen, ketoprofen gibi  steroid olmayan iltihap giderici ilaçları (NSAID’ler), rahatlamak için naproksen, ağrının giderilmesine yardımcı olma amacıyla NSAID’ler benzeri etki göstermelerine rağmen daha iyi tolere edilebilen COX2 inhibitörleri, doğrudan hastalıklı eklem içine enjekte edilebilen kortizon gibi steroidler kullanılabilir. Bazen bir Ortopedi Uzmanı hastalıklı dizlerin içine yapay eklem sıvısı enjekte edebilir. Ağır OA olgularında hasarlı eklemlerin yerine konması veya onarımı için eklem cerrahisine gerek duyulabilir. Bu tedavilerin birçoğu risklere ve yan etkilere neden olabilirler. Hastaların güncel tedavi seçenekleri konusunda doktorlarıyla konuşmaları, kendi durumları için risklere karşı yararları tartmaları gerekir. Araştırmacılar eklem hasarını önleme, yavaşlama veya tersine çevirmede yararlı olabilen başka ilaçları da incelemeye devam etmektedir.

İlgili Sayfalar


Bu internet sitesinde
Testler: Tam Kan SayımıESRRFKMP
Hastalıklar: Artrit

Başka bir internet sitesinde
Arthritis Foundation: Osteoarthritis 
Spine-Health.com: Spinal Osteoarthritis Health Center
National Institute on Arthritis, Musculoskeletal and Skin Diseases: Handout on Health, Osteoarthritis
MedlinePlus Interactive Tutorial (Patient Education Institute): Osteoarthritis

Makalenin kaynakları

DİKKAT : Bu makale burada alıntılanan kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editörler İnceleme Kurulunun  toplu deneyimlerine dayanmaktadır.  Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte olup  inceleme sonucu güncelleştirilebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılmış orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

Bu Derlemede Kullanılmış Kaynaklar

 (Gözden geçirilme tarihi: Haziran 2010) National Institute on Arthritis, Musculoskeletal and Skin Diseases. Handout on Health, Osteoarthritis. http://www.niams.nih.gov/Health_Info/Osteoarthritis/default.asp#2 http://www.niams.nih.gov. İnternete giriğş tarihi:  Ekim 2010.

MayoClinic.com. Osteoarthritis – Risk Factors. http://www.mayoclinic.com/health/osteoarthritis/DS00019/DSECTION=risk-factors http://www.mayoclinic.com. İnternete giriğş tarihi:  Ekim 2010.

Daha önceki derlemelerde kullanılmış kaynaklar

(© 2006) Osteoarthritis. Arthritis Foundation Disease Center [On-line bilgiler ]. http://www.arthritis.org/conditions/diseasecenter/OA/ http://www.arthritis.org.

(Güncelleştirme tarihi: 29 Aralık 2005). Arthritis Advice. National Institute on Aging [On-line bilgiler]. http://www.niapublications.org/agepages/arthritis.asphttp://www.niapublications.org