Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi
21 Eylül 2017.

Peptik Ülser nedir?


Peptik ülser mide veya onikiparmak bağırsağı iç yüzeyinde genellikle Helicobacter pylori’nin neden olduğu bir mikrobik enfeksiyon sonucu oluşan bir yaradır. Mide, besinleri parçalayıp sindiren hidroklorik asit ve pepsin gibi enzimler salgılar. Bir sümüksü katman (mukus) mideyi kaplayarak asitten korur. Kasların kasılması ve iltihaplanma reaksiyonunda rol oynayan hormona benzer prostaglandinler de bu içyüzeyin korunmasına yardımcı olur. Bu savunma mekanizmaları işlerini uygun biçimde yerine getiremez, asit ve pepsin iç yüzeyi aşındırırsa ülser denilen açık bir yara oluşur.

H. pylori midenin mukus salgılama yetisini azaltarak asitle zedelenmesine ve peptik ülserlerin oluşumuna zemin hazırlayan üreaz enzimi salan bir mikroptur.  Birçok kişide H. pylori enfeksiyonu bulunmasına rağmen bu kişilerin hepsinde ülserlere neden olmaz. Aspirin, naproksen ve ibuprofen gibi uzun süreli steroid yapısında olmayan antienflamatuar ilaç (NSAID) kullanımı da peptik ülserlere neden olabilmektedir.

Hastalık belirtileri
En sık görülen peptik ülser belirtisi zaman zaman gelip giden, yemek yedikten birkaç saat sonra veya geceleri oluşabilen, yiyeceklerle ve/veya antiasitlerle geçebilen orta şiddette karın ağrısıdır. Kilo kaybı, karında şişkinlik ve kusma daha az belirgin göstergeleridir. Ani, keskin, sürekli mide ağrısı, kanlı veya siyah renkli dışkı, kanlı veya kahve telvesi görünümünde kusma gibi belirtiler acil tıbbi tedaviyi gerektirir.

Testler


H. pylori ‘nin neden olduğu peptik ülserlerin laboratuvar tanısı için farklı yöntemler ve numunelerden yararlanılabilir:

  • Peptik ülserlerin tanısı için en çok kullanılan laboratuvar testi kanda H. pylori ‘ye karşı oluşan antikorları tespit etmektir. Hpylori antikorlarının varlığı geçmişte bu mikropla enfeksiyon kaptığınız anlamı taşır.
  • H. pylori antijenine bakmak için dışkı numunesi toplanabilirse de dışkısında kan bulunan kişiler için uygun bir test değildir.
  • H. pylori ‘nin enzimatik aktivitesini saptayan bir nefes testi mevcuttur.
  • Ülser tanısı koymak için bazı girişimsel işlemlerden yararlanılabilir. Bu işlemler mide-bağırsak yolunun bir dizi röntgenini çekmek ve endoskopidir. Endoskopide ucunda minik bir kamera olan ince bir boru ağızdan mide ve onikiparmak bağırsağına sokulur.
  • Endoskopi sırasında mideden doku numunesi alınarak (biyopsi) laboratuvarda aktif H. pylori enfeksiyonu ve eşlik eden mide hasarı (gastrit) açısından incelenebilir.

Peptik ülserler nadiren ölümcül olmalarına rağmen mide veya oniki parmak bağırsağı duvarına ulaşıp deldiklerinde (perforasyon) bir kan damarını çatlattıklarında (hemoraji) veya besinlerin mideyi terketmesini engellediklerinde çok ciddi sonuçlar doğurabilirler. Tedavi genellikle mikropları öldürmek için antibiyotik kombinasyonu ve salgılanan mide asidini azaltan ilaçların kullanılmasından ibarettir.

 

İlgili Sayfalar


Bu internet sitesinde
Testler: Helikobakter pilori

Başka bir internet sitesinde
National Digestive Diseases Information Clearinghouse: H. pylori and Peptic Ulcer
MedlinePlus Medical Encyclopedia: Peptic Ulcer

Makale kaynakları

DİKKAT : Bu makale burada alıntılanan kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editörler İnceleme Kurulunun  toplu deneyimlerine dayanmaktadır.  Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte olup  inceleme sonucu güncelleştirilebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılmış orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

Bu Derlemede Kullanılmış Kaynaklar

National Digestive Diseases Information Clearinghouse. H. pylori and Peptic Ulcer. http://digestive.niddk.nih.gov/ddiseases/pubs/hpylori/ http://digestive.niddk.nih.gov. İnternete giriş tarihi Ağustos 2008.

American Academy of Family Physicians. Ulcers and H. pylori Infection. (Güncelleştirme tarihi: Aralık  2006). http://familydoctor.org/online/famdocen/home/common/digestive/disorders/271.htm http://familydoctor.org. İnternete giriş tarihi Ağustos 2008.

American Gastroenterological Association. Peptic Ulcer Disease, Ulcer Fact Sheet. http://www.gastro.org/wmspage.cfm?parm1=857 http://www.gastro.org. İnternete giriş tarihi Ağustos 2008.

Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods. 21st ed. McPherson R, Pincus M, eds. Philadelphia, PA: Saunders Elsevier: 2007 pp279-280.

Önceki derlemede kullanılmış kaynak

Abdul Nadir, MD. Chief, Gastroenterology. Maricopa Medical Center, Phoenix, AZ.