Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 10 Temmuz 2017.

Nedir?


Romatoid artrit (RA) eklemlerde sertlik, ağrı, hareket kaybı, iltihaplanma ve aşınmaya neden olan bir kronik otoimmün hastalıktır. Genellikle birden fazla eklemi simetrik olarak tutmakta, en çok el ve el bilekleri, ayrıca dirsekleri, boynu, omuzları, kalçaları, dizleri ve ayakları da etkilemektedir.  Diğer hastalık belirtileri yorgunluk, ateş, deri altında özellikle dirseklerde düğüm şeklinde sertliklerin gelişmesi ve kendini iyi hissetmeme (keyifsizlik)  şeklindedir. RA hastalarında anemi, sistemik komplikasyonlar, eşlik eden başka otoimmün bozukluklar, Sjögren sendromu ile ilişkili gözler ve ağızda kuruluk gibi hastalık belirtileri saptanabilir.

Romatoid artrit her yaştaki kişiyi etkileyebilmesine rağmen genellikle 30 ila 50 yaşları arasında gelişmektedir. Etkilenmiş olanların % 70'den fazlası kadınlardır. Tedavi edilmeden kalırsa RA kişinin ömrünü kısaltabilmekte ve birkaç yıl içinde hastalanmış olanları çalışamayacak kadar güçsüz bırakabilmektedir. RA ve onun prognozu (gidişatı) değişkendir. Hastalık yavaş veya hızlı gelişebilir ve ilerleyebilir. Bazı hastalarda geçici iyileştirmeler gösterebilir ve birkaçında geçip gidebilir. RA'lı gebe kadınlarda hastalık belirtileri sıklıkla gebelik sırasında azalır ve doğumdan sonra kötüleşir.

RA, eklem dokusunun spor veya travmalar nedeniyle yıprandığı osteoartritten farklıdır. RA genellikle eklemleri simetrik biçimde etkilemektedir. Başka bir deyişle bir diz hastalandığında diğer diz de hastalanmaktadır. Hastalık kısmen genler yoluyla ve belki bakteriler ve virüsler gibi genleri tetikleyen faktörlerin de katkısıyla geçebilir. Hastalık bulaşıcı değildir. Bazı bilim adamları belli bazı hormonlardaki değişikliklerin de tetikleyici etkenlere maruz kalmış, belli genleri taşıyan kişilerde RA'yı tetikleyebildiğini düşünmektedir.

Testler

Testlerin hedefleri romatoid artrite tanı konmasına yardımcı olmak, diğer artrit formları ve benzer hastalık belirtilerine sahip hastalıklardan ayırt etmeye ve şiddet derecesini değerlendirmeye yardımcı olmayı içerir. Hastalığı, potansiyel komplikasyonları, tedaviye yanıtı, bazı tedavilerle ilişkili potansiyel yan etkileri izlemek için testler yapılabilir.

Romatoid artrit tanısı koymak için tek bir test mevcut değildir. RA laboratuvar testleri veya başka tetkiklerin yardımıyla birlikte klinik değerlendirmeyle konan bir tanıdır.

Laboratuvar Testleri

  • Romatoid faktör  - RA tanısı koymaya yardımcı olmak için kullanılır. RA hastalarının yaklaşık % 80'inde önemli konsantrasyonlarda bulunmaktadır. Ayrıca, başka hastalıklar ve sağlıklı kişilerin küçük bir yüzdesinde de saptanmaktadır.
  • Eritrosit çökme hızı - bu test (sedimantasyon hızı-ESR) vücutta iltihaplanmanın varlığı ve hastalığın aktivitesini göstermektedir.RA tanısı koymaya, hastalığı değerlendirme ve izlemeye yardımcı olur. ESR osteoartritin aksine RA'da yükselecektir.
  • Siklik Sitrülinleşmiş Peptit Antikor (CCP) - özellikle hastalığın erken evresinde ve RF negatif hastalarda RA tanısı koymak için bu göreceli yeni test kullanılabilir.
  • C-reaktif Protein Testi (CRP) - bu test iltihaplanmayı gösterdiği gibi hastalığın aktivitesini test eder.  RA tanısı koymaya, hastalığı değerlendirme ve izlemeye yardımcı olmak için kullanılabilir.  CRP osteoartritin  aksine RA'da yükselecektir.
  • Tam Kan Sayımı - Bu test grubu, hastalığın, anemi ve/veya lökositlerde(WBC) azalma gibi komplikasyonları değerlendirme ve izlenmesine yardımcı olmak için hastanın eritrosit (RBC) ve lökosit hücreleri ve hemoglobini değerlendirme amacıyla kullanılır.
  • Kapsamlı Metabolik Panel - hastanın böbrek ve karaciğer fonksiyonlarını değerlendirme ve izlemeye yardımcı olmak için bu test grubu kullanılabilir.

 Diğer Testler

  • X-ışını - RA tanısı koyma ve eklem hasarını izlemeye yardımcı olmak için kullanılmakla birlikte genellikle hastalığın erken evresindeki önemli değişiklikleri göstermeyecektir.
  • Ultrasonografi ve MRG - birincil olarak hastalığın erken evresinde değişiklikleri saptama çabasıyla araştırma araçları olarak kullanılmaktadır.

Tedavi

Romatoid artritte şifa sağlayan herhangi bir tedavi yoktur. Romatoid artritin tedavi hedefleri hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak, ağrı ve iltihaplanmayı azaltmak, eklem fonksiyonlarını korumak, eklem hasarı ve komplikasyonlarını minimal düzeye indirmektir. Tedavi hastadan hastaya ve sıklıkla zaman içinde değişecektir. Sıklıkla birden fazla ilacın alınmasını, kalıcı hasarı en alt düzeye indirmek için mümkün olduğu kadar kısa sürede tedaviye başlanmasını gerektirir. Hastalar zamanla tedavilerini koordine etmek ve ortaya çıkan yeni tedavilerin avantajlarından yararlanmak için doktorları ile işbirliği yapmalıdır.

İlgili Sayfalar

Bu internet sitesinde : Romatoid faktör (RF), ESR, CRP, Otoantikorlar, CCP
Hastalıklar: Otoimmün bozukluklar, Artrit, Sjogren sendromu

Başka bir internet sitesinde
American College of Rheumatology: Rheumatoid Arthritis
The Arthritis Foundation: Rheumatoid Arthritis
The Arthritis Foundation: Questions and Answers
American Autoimmune Related Diseases Association
American Family Physician: Diagnosis and Management of Rheumatoid Arthritis
Medscape Rheumatoid Arthritis Resource Center

Makale kaynakları

DİKKAT : Bu makale burada alıntılanan kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editörler İnceleme Kurulunun  toplu deneyimlerine dayanmaktadır.  Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte olup  inceleme sonucu güncelleştirilebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılmış orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

(Mayıs 2005). What is Rheumatoid Arthritis? NIAMS [On-line bilgiler]. .http://www.niams.nih.gov/hi/topics/arthritis/ffrheumatoid.htm . http://www.niams.nih.gov.

(© 2006) Rheumatoid Arthritis. Arthritis Foundation [On-line bilgiler]. .http://www.arthritis.org/conditions/DiseaseCenter/RA/default.asp . http://www.arthritis.org.

(© 2005) Rheumatoid Arthritis Fact Shee. Arthritis Foundation [On-line bilgiler]. .http://www.arthritis.org/conditions/Fact_Sheets/RA_Fact_Sheet.asp . http://www.arthritis.org.

Mann, D. and Siegfried, D. (2005 June). When it Comes to Treatment, Early is Best. Arthritis Today, Arthritis Foundation [On-line bilgiler]. http://www.arthritis.org.

(Gözden geçirilme tarihi: Ağustos 2006) Rheumatoid Arthritis. NIH Fact Sheet [On-line bilgiler]. PDF available for download at http://www.nih.gov/about/researchresultsforthepublic/arthritis.pdf . http://www.nih.gov.

Fleischmann, R. (30 Ocak 2006). Educating Physicians on Early Diagnosis and Effective Management of Rheumatoid Arthritis CME. Medscape [On-line CME]. .http://www.medscape.com/viewprogram/4920_pnt . http://www.medscape.com.

Ruderman, E. (Mayıs 2004). Rheumatoid Arthritis. American College of Rheumatology [On-line bilgiler] .http://www.rheumatology.org/public/factsheets/ra_new.asp?aud=pat . http://www.rheumatology.org.

Rados, C. (Mart-Nisan 2005). Helpful Treatments Keep People With Arthritis Moving. FDA Consumer magazine [On-line bilgiler] .http://www.fda.gov/fdac/features/2005/205_pain.html . http://www.fda.gov.

Rindfleisch, J. A. and Muller, D. (15 Eylül 2005). Diagnosis and Management of Rheumatoid Arthritis. American Family Physician [On-line dergi]. .http://www.aafp.org/afp/20050915/1037.html . http://www.aafp.org.