Diğer Adları
SLE
LE
Lupus
Yaygın lupus eritematozus
Lupus eritematozus
Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 10 Temmuz 2017.

Nedir?


Lupus; deri, eklemler, kan hücreleri ve iç organları, özellikle böbrekler, kalp ve akciğerleri  olumsuz etkileyebilen kronik, iltihabi, otoimmün bir hastalıktır. Lupusun daha sık görülen iki tipi sistemik lupus eritematozus (SLE) ve ilaçla tetiklenmiş lupustur. SLE her zaman herkesi olumsuz etkileyebilmekle birlikte erkeklere göre kadınlarda yaklaşık on kat daha sık görülmektedir. En çok yirmili yaşlardan kırklı yaşların ortalarına kadar ortaya çıkmaktadır. Tüm SLE vakalarının %15-20'si çocuklarda görülür. Lupusun nedenleri tam olarak anlaşılmamıştır. Hem kalıtsal bir bileşen hem de hormonlar ve/veya çevresel faktörlerle ilişkili olabilen tetikleyici nedenlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Lupus, Sjögren Sendromu, hemolitik anemi, tiroidit ve idiopatik trombositopenik purpura (ITP) gibi otoimmün hastalıklarla birlikte bulunabilir.

Belirti ve Bulgular

Lupusun belirtiler ve bulguları çok değişken olup

  • kas ağrısı,
  • bir veya birden fazla sayıda eklemlerde eklem iltihaplanmasına benzer ağrı (ancak eklem harabiyeti yoktur veya minimal derecededir),
  • özellikle burun ve yanaklarda kelebeğe benzer kırmızı döküntüler,
  • ateş,
  • sürekli yorgunluk hissi,
  • morötesi ışınlara duyarlılık
  • saç dökülmesi
  • Böbrekler, akciğerler, kalp, kalp dış zarı, merkezi sinir sistemi ve kan damarları gibi organ ve dokuların iltihaplanma ve hasarı oluşabilir. 

Lupus hastalarında sıklıkla  böbrek hastalığı görülmektedir. Lupus, böbreğin toksinleri süzme yetisini olumsuz etkileyerek böbrek yetmezliğine yol açan glomerülonefrite neden olmaktadır. Çocukluk döneminde başlayan SLE'de daha sık böbrek tutulumu görülmektedir. Diğer organlar ve dokuların hasarı kasılma nöbetleri, depresyon, psikozlar veya baş ağrıları, inmelere ve akciğer embolilerine (akciğerler içinde kan pıhtısı) neden olan kan pıhtılarının oluşumu gibi komplikasyonlara yol açabilmektedir.

SLE belirtileri belirip kaybolduğu gibi zamanla ve kişiden kişiye değişmektedir. Alevlenmelerle birlikte aniden kötüleşebilir ve sonradan kaybolur. Hastanın sağlık durumundaki değişiklikler, fiziksel veya duygusal stres faktörleri ve/veya  morötesi ışınlara (birçok SLE hastası güneş ışığına karşı duyarlıdır) maruziyet gibi dışsal uyarıcılarla tetiklenebilmektedir. Gebe kadınlar gebelikleri sırasında veya doğumdam hemen sonra alevlenmeler yaşayabilir. SLE düşüğe neden olabilir.

İlaçla tetiklenen SLE belirtileri, belirli bazı ilaçların kullanımı ile (örneğin klorpromazin, metildopa, hidralazin ve prokainamid) beklenmedik bir şekilde ortaya çıkabilmektedir. Belirtiler genellikle ilaçların kesilmesi ile geçmektedir. Bu tip SLE'nin şiddeti genellikle daha azdır ve böbrek veya merkezi sinir sistemi tutulumu gibi komplikasyonlar daha az görülür. 

Testler


Fiziksel belirtiler ve bulguların klinik değerlendirmesi ve görüntülemelerle tanı konur. SLE tanısında yararlı olan laboratuvar testleri:

  • Otoantikor testleri, örneğin:
    • Anti-nükleer antikor (ANA) SLE hastalarının hemen hemen hepsinde pozitiftir.
    • Anti-Sm antikoru: - genellikle yalnızca SLE hastalarında görülmektedir
    • Çift sarmallı DNA 'ya karşı oluşan antikor - yüksek düzeyler aktif SLE için karakteristiktir.
    • Anti-SSA ve Anti-SSB - pozitifleşebilir
  • İdrar tahlili - kan, silendirler veya protein görülebilir
  • Tam kan sayımı- anemi, ve lökosit ve trombositlerde azalma
  • Romatoid faktör (RF) - pozitif veya negatif olabilir  
  • Serum protein elektroforezi (SPE) - gama globülin proteinlerinde artış
  • Sedimantasyon hızı (ESR)- iltihaplanmayla birlikte artar.
  • C-reaktif protein - artar
  • VDRL- Sifiliz (frengi) testleri yanlış pozitiflik verebilir.
  •  Kriyoglobülin - sıklıkla pozitiftir; kriyoglobülinler vücut ısısı normalin altına düştüğünde kanda çökelerek kan damarlarını tıkayan anormal proteinlerdir. Bu test için alınan kan numuneleri laboratuvarda soğutulur ve çökelti olup olmadığına bakılır.
  • Kompleman 3 (C3) - sıklıkla azalmıştır; bazı hastalıklarla ilişkilendirilen dokuz önemli kompleman proteininden biri de C3 proteinidir. Lupus, gram- negatif septisemi, şok ve sıtmada düzeyleri azalabilir.

Tedavi

Bazı hastalar alevlenmeler arasında geçici iyileşmeler yaşarsa da halen lupusun tam olarak şifa bulması mümkün değildir. Tedavide amaç, hastalık belirtilerini geçirmek, alevlenmelerin oluşmasını minimal düzeye indirmek, SLE ile ilişkili komplikasyonların gelişmesini minimalize etmek ve çaresini bulmaktır.  Alevlenmelerin sayısını azaltmaya yardımcı olmak için hastalar yeterince dinlenmeli, egzersiz yapmalı, streslerini minimal düzeye indirmeli, morötesi ışınlara maruz kalmaktan kaçınmalıdır. Hasta belli bir maddenin hastalık belirtilerini kötüleştirdiğinin farkına vardığında bu maddeye maruz kalmaktan kaçınmalıdır.

Hastalar kendileri için etkili bir tedavi planı geliştirmek için doktorları ile yakın işbirliği içinde olmaları gerekmektedir.  Bu planın, hastanın belirtileri, genel sağlık durumundaki değişiklikler ve yeni tedavilerin ortaya çıkmasıyla  zamanla değişmesi olasıdır.Gebe kalmak isteyen kadınların  sağlık durumları ve ilaçları konusunda doktorlarıyla konuşmaları gerekir. Gebelik  sırasında fetus için bazı tedaviler diğerlerine göre daha güvenlidir. 

 

İlgili Sayfalar

Bu internet sitesinde
Testler: Antinükleer antikor testi, Tam Kan Sayımı, CRP, Romatoid faktör , ESR,  İdrar tahlili,  Otoantikorlar
Hastalıklar: Otoimmün bozukluklar, Sjogren sendromu

Başka internet sitelerinde
Lupus Foundation of America: Facts and Overview
The Lupus Foundation of Minnesota: Lupus Fact Sheet
The National Library of Medicine Medlineplus article on Lupus
American Autoimmune Related Diseases Association
Patient Education Institute: Lupus Tutorial

Makalenin kaynakları

DİKKAT : Bu makale burada alıntılanan kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editörler İnceleme Kurulunun  toplu deneyimlerine dayanmaktadır.  Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte olup inceleme sonucu güncelleştirlebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılmış orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

(Ağustos 2003 ). Handout on Health: Systemic Lupus Erythematosus. National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Disease [On-line bilgiler]. http://www.niams.nih.gov/hi/topics/lupus/slehandout/index.htm http://www.niams.nih.gov.

Ginzler, E. and Tayar, J. (Mayıs 2004). Systemic Lupus Erythematosus. American College of Rheumatology [On-line bilgiler ]. http://www.rheumatology.org/public/factsheets/sle_new.asp?aud=pat through http://www.rheumatology.org.

(12 Ocak 2007) Lupus. MayoClinic.com [On-line bilgiler]. http://www.mayoclinic.com/health/lupus/DS00115 http://www.mayoclinic.com.

Nan Gustafson. Director of Education and Patient Services, Lupus Foundation of Minnesota.

.