Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi
15 Ocak 2018.

Hastalık belirtileri olmayan çocuklarda genellikle laboratuvar testi istenmemektedir.

Ancak doktor risk faktörleri tanımlarsa uygun tarama testlerini size önerecektir. Örnekler için yukarıya bakınız.

Tarama testleri
  • Obezite

    Bu ciddi sağlık sorunu okul öncesi dönemden ergenliğe kadar uzanmaktadır. Kilo fazlalığı ve obeziteyle ilişkili sorunlar Tip 2 diyabet, uyku apnesi, sosyal ve psikolojik sorunlar, yüksek kolesterol ve kan basıncını içerir. Kilo fazlalığı bacak ve kalça kemiklerinin uygun biçimde gelişmesini de etkiler. Aşırı kilolarını erişkin çağa taşıyan ve kilo fazlası varken obez erişkinler haline gelen çocuklar  kalp hastalığı  inme ve bazı kanser türleri gibi ciddi sağlık sorunları açısından daha büyük bir risk altındadır.

    Yılda en azından bir kez çocuğun kilosu belirlenmelidir.  Arzulanan vücut kitle indeksini (VKİ) belirlemek için çocuğun boyu, kilosu, yaşı ve cinsiyeti göz önüne alınır.

     

    • Aşırı kilolu:  Vücut kitle indeksi 85. -95. persentilleri arasında, kilo fazlalığı olan bir çocuk sağlık açısından ilave risklerle karşı karşıya kalmaktadır.
    • Obez: Obez bir çocuk (VKİ 95. persentil veya 30 kg/m2 veya  daha üstünde) çok daha ciddi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalır.

     

    6-18 yaş arası çocuklar obezite için tarama testlerinden geçirilmeli, fazla kilolu olan çocuklara yoğun bir danışmanlık hizmeti verilmeli ve gerekirse  davranışsal girişim tedavileri önerilmelidir.

    Kilo fazlalığını belirlemede VKİ kabul edilebilir bir ölçüttür ve “aşırı kiloluluk” ve “obez” terimleri yukarıda olduğu gibi tanımlanmıştır.

    Her bir sağlık kontrolünde çocukların beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyleri ve hareketsiz yaşam tarzı tartışılmalıdır. Ailede obezite, tip 2 diyabet ve yüksek kan basıncı öyküsü doktorun göz önüne alabileceği birçok başka fiziksel kriter kadar önemlidir. Diyet ve egzersiz önlem ve tedavide önemlidir.

    Çocuk aşırı kilolu ise kolesterol testi ile taramaya başlanabilir. Tip 2 Diyabet de aşırı kilolu çocuklar için bir risktir.

    Çocukların vücut kitle indeksi hesaplamalarının büyüme çizelgeleriyle ilişkili olması gerekir. Doktorunuza başvurduğunuz takdirde size en güvenilir bilgileri verecektir.


    Kaynaklar

    Barlow SE and the Expert Committee. Expert Committee recommendations regarding the prevention, assessment, and treatment of child and adolescent overweight and obesity: summary report. Dec 2007(suppl). Pediatrics 120:S164-S192. Available online at http://pediatrics/aappublications.org. Accessed 10 Jan 2008.

    US Centers for Disease Control and Prevention. BMI calculator for child and teen. Reviewed 30 Jul 2007, updated 8 Jan 2008. Available online at http://apps.nccd.cdc.gov. Accessed 8 Jan 2008.

    The Obesity Society. Childhood overweight. Available online at http://naaso.org. Accessed 7 Jan 2008.

    US Centers for Disease Control and Prevention. Childhood overweight. Last reviewed 18 Apr 2007. Available online at http://www.cdc.gov. Accessed 8 Jan 2008.

    Krebs NF et al. Assessment of child and adolescent overweight and obesity. Dec 2007. Pediatrics 120:S193-228. Available online at http://pediatrics.aappublications.org. Accessed 28 Jan 2008.

    US Centers for Disease Control and Prevention. Overweight and obesity: frequently asked questions. Available online at http://www.cdc.gov. Accessed 8 Jan 2008.

    American Academy of Pediatrics, Committee on Nutrition. Prevention of pediatric overweight and obesity (policy statement). 2 Aug 2003 (reaffirmed 1 Feb 2007). Pediatrics 112(2):424-430. Available online at http://aappolicy.aappublications.org. Accessed 23 Jul 2004 and 7 Jan 2008.

  • Diyabet

    Tip 2 diyabet çocuklar ve ergenlerde bir kaygı nedeni olmuştur. Yaşamın erken döneminde diyabetin gelişmesi o kişilerin büyük olasılıkla vücutta ani kan şekeri yükselmelerinin neden olduğu çok fazla sayıda hasara maruz kalacakları anlamı taşır.  Bu durum kalp hastalığı, erişkin çağın erken döneminde kalp hastalığı, böbrek yetmezliği, körlük ve sinir hasarına bağlı ayak ampütasyonları gibi ciddi sağlık sorunları riskini artırmaktadır

    Aşırı kiloluluk, obezite ve fiziksel hareketsizlik tümüyle tip 2 diyabete katkıda bulunan faktörler olup ulusal sağlık sorunları haline gelmişlerdir. Ebeveynler ve çocukları, diyabet geliştirme ve yaşları ilerledikçe hastalığın komplikasyonlarına maruz kalma riskini azaltmak için beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesinin ve ekzersizin önemli olduğunu bilmelidirler.

    Aşağıdaki risk faktörlerinden 2’sine sahip aşırı kilolu bir gencin tip 2 diyabete sahip olma veya geliştirme riski yüksektir. Aşağıdaki risk faktörlerinin izlenmesi önem taşır.

    Amerikan Diyabet Derneği’nin (ADA) önerisine göre:

    • İki veya daha fazla sayıda risk faktörü olan aşırı kilolu bir genç 10 yaşından veya ergenlik çağın başlamasından itibaren 2 yılda bir diyabet için tarama testlerinden geçmelidir. Diyabet için tarama testleri glukoz ve bazen glukoz tolerans testidir.

    Bağlantılar
    Information to help parents learn how to lower their child’s chances of developing diabetes is available from the Joslin Diabetes Center and the American Diabetes Association.


    Kaynaklar

    American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes. Jan 2005. Diabetes Care 28(suppl 1):S4-S36. Available online at http://care.diabetesjournals.org. Accessed 8 Jan 2008.

    American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes. II. Screening for diabetes. Jan 2007. Diabetes Care 30(suppl 1):S5-7. Available online from the National Guidelines Clearinghouse at http://www.guidelines.gov. Accessed 24 Jan 2008.

    Gahagan S, Silverstein J, Committee on Native American Child Health and Section on Endocrinology. Prevention and treatment of type 2 diabetes mellitus in children, with special emphasis on American Indian and Alaska native children. Oct 2003. Pediatrics 112(4):e328-e328. Available online at http://pediatrics.aappublications.org. Accessed 8 Jan 2008.

    National Diabetes Education Program, National Institutes of Health. Information on diabetes in children and young people: resources on children and adolescents. Available online at http://www.ndep.nih.gov. Accessed 8 Jan 2008.

    US Centers for Disease Control and Prevention. National diabetes fact sheet 2005: national estimates on diabetes. Last reviewed 7 Jul 2007. Available online at http://www.cdc.gov. Accessed 8 Jan 2008.

    National Diabetes Education Program, National Institutes of Health. Resources on children and adolescents. Available online at http://www.ndep.nih.gov. Accessed 30 Aug 2004 and 8 Jan 2008.

    Santa Barbara Regional Health Authority. Type 2 diabetes: reduce your child’s risk now. In: In Your Health (newsletter). Summer 2006. PDF available for download at http://www.sbrha.org. Accessed 8 Jan 2008.

    National Diabetes Information Clearinghouse, National Institutes of Health. Am I at risk for type 2 diabetes? (NIH pub. 04-4805) Apr 2004. Available online at http://diabetes.niddk.nih.gov. Accessed 19 Jul 2004 and 8 Jan 2008.

    US Centers for Disease Control and Prevention. CDC issues statements on diabetes issues: lifetime risk for diabetes mellitus in the United States. (Original source: Naryan KMB, Boyle JP, Thompson TJ, Sorensen SW, Williamson DF. Lifetime risk for diabetes mellitus in the United States. Oct 2003. JAMA 8;290(14):1884-1890.) Available online at http://www.cdc.gov. Accessed 30 Aug 2004 and 9 Jan 2008.

    National Diabetes Education Program, National Institutes of Health. Resources on children and adolescents. Available online at http://www.ndep.nih.gov. Accessed 30 Aug 2004 and 8 Jan 2008.

    American Diabetes Association. Type 2 diabetes in children and adolescents. Mar 2000. Diabetes Care 23(3):381. Available online at http://care.diabetesjournals.org. Accessed 19 Jul 2004.

  • Yüksek kolesterol

    Çocukluktan itibaren kolesterol denilen mumsu madde ve lipitler olarak bilinen diğer yağlı maddeler atardamarlar içinde birikmeye başlar. Yavaş yavaş  birçok yıl boyunca bu birikimler geçiş yolunu  daraltan plaklar  şeklinde sertleşirler. Erişkin dönem boyunca plaklar üst üste yığılarak  yalnızca kalp kasını besleyen atardamarlar değil aynı zamanda  vücudun diğer atardamarları içinde de sağlık sorunlarına yol açarlar (ateroskleroz diye bilinen bir sorun). Kanınızdaki kolesterol miktarı kalp hastalığından etkilenme olasılığınızı büyük ölçüde artırır. Çocukluk ve ergenlikte fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenme- sağlıksız kolesterol, doymuş yağ ve trans yağı uygun biçimde kısıtlayarak-  erişkin çağda kalp hastalığına karşı koruyabilir.

    Yirmi yaş altı düşük riskli olanlar için genellikle rutin olarak kolesterol testi istenmemektedir. Ancak genç risk altındaysa kolesterol düzeylerinin ölçümü için yapılan bir kan testi yararlı bilgiler sağlayabilir.

    Risk Faktörleri

    • Aile Öyküsü: Soygeçmişinde özellikle erkeklerde 55 veya kadınlarda 65 yaşından önce yüksek kolesterol veya kalp hastalığı hikayesi olan gençler için kolesterol testi en uygun seçim olabilir. Soygeçmişi bilinmeyen kişiler için özellikle diğer risk faktörlerinin varlığında kolesterol testi önerilir.
    • Kişisel Sağlık Durumu: Aşağıdaki nedenlerden dolayı daha yüksek risk altında olduğuna karar verilen gençler için de kolesterol testi önerilmektedir: Bu gençler:
    •  

    Aşırı kilolu veya obezlikte
    Vücut kitle indeksi (VKİ) 85. persentil veya daha üstünde olan aşırı kilolu gençler için kolesterol testi önerilir. Gencin en azından yılda bir vücut kitle indeksi hesaplamalıdır. Bir obez genç için (VKİ’si 95. persentil veya daha yukarıda ise) her 2 yılda bir kolesterol  düzeylerinin ölçülmesi önerilebilir.

    Yüksek riskli çocuklar için  ilk kolesterol testi 10 yaşından önce yapılmalıdır. 2 yaşından daha küçük çocuklara yapılmasına gerek yoktur. Sonuçlar kaygı verici değilse 3-5 yıl içinde yeniden yapılmalıdır. Çocuğun yaşı, ergenliğin evresi, etnik köken ve cinsiyet de göz önüne alınmalıdır..

     


    Bağlantılar
    National Heart, Lung, and Blood Institute: Cholesterol basics
    Keep Kids Healthy: Cholesterol in children
    Children’s Hospital Boston: Cholesterol, LDL, HDL & Triglycerides


    Kaynaklar

    Barlow SE and the Expert Committee. Expert Committee recommendations regarding the prevention, assessment, and treatment of child and adolescent overweight and obesity: summary report. Dec 2007 (suppl). Pediatrics 120:S164-S192. Available online at http://pediatrics/aappublications.org. Accessed 10 Jan 2008.

    Daniels, SR, Greer FR, and the Committee on Nutrition. Jul 2008. Lipid screening and cardiovascular health in childhood (clinical report). Pediatrics 122:198-208.

    McCrindle, BW, et al. Apr 10 2007. Drug therapy of high-risk lipid abnormalities in children and adolescents: a scientific statement from the American Heart Association. Circulation 115:1948-67.

    Haney EM et al. 1 Jul 2007. Screening and treatment for lipid disorders in children and adolescents: systematic evidence review for the US Preventive Services Task Force. Pediatrics 120(1):e189-e214. Available online at http://pediatrics.aappublications.org. Accessed 9 Jan 2008.

    US Preventive Services Task Force. Screening for lipid disorders in children (topic page). Jul 2007. Available online from the Agency for Healthcare Research and Quality at http://www.ahrq.gov. Accessed 10 Jan 2008.

    Nemours Foundation. Cholesterol and your child. Reviewed Jan 2005. Available online at http://www.kidshealth.org. Accessed 9 Jan 2008. 

    Kavey RE et al. American Heart Association guidelines for primary prevention of atherosclerotic cardiovascular disease beginning in childhood. 25 Mar 2003. Circulation 107(11):1562-6. Available online at http://circ.ahajournals.org. Accessed 9 Jan 2008.

    American Academy of Family Physicians. Heart disease: assessing your risk. Available online at http://familydoctor.org. Accessed 19 Jul 2004 and 19 Jan 2008.

    Berg AO, for the US Preventive Services Task Force. Screening for lipid disorders: recommendations and rationale. 2001. Am J Prev Med 20(3S):73-76.

  • Kurşun zehirlenmesi

    Kurşun bir zamanlar ev boyalarının ve benzinin sık kullanılan bir katkı maddesi olup ayrıca su borularında ve konserve kutularında lehim malzemesi olarak kullanılırdı. Bu kullanımlar yasaklanmış olmasına rağmen çok eski yıllarda inşa edilen binaların iç yüzeyleri soyulmuş kurşun boya yongaları, toz ve kurşunla kirlenmiş su içerir.  Evlerin çevresindeki topraklar, bitişik otoyollar da etkilenebilmektedir. Bu ortamlarda yaşayan, oynayan veya zamanlarını geçiren çocuklar risk altında olup demirle kirlenmiş toz, su, boya yongaları ve besinleri soluyarak veya yutarak vücutları içine kurşunu alabilirler. Endüstri veya imalat bölgelerinin yakınında da başka yerel kurşun kaynakları mevcut olabilir.

    Küçük bir çocuğun kurşuna maruz kalması beyin ve diğer organlara zarar verebildiği gibi davranış sorunları ve gelişmesinde gecikmelere neden olabilmektedir. Bu çevreye tehlikeli maddeden zehirlenme genellikle erken çocukluk çağda oluşmaktadır. Olguların çoğunda hastalık bulgularına neden olmamakta ve çocuk okula gidene kadar öğrenme kabiliyetinde azalmaya yol açmamaktadır.

    Risk altındaki çocukların erken çocukluk çağında (2 yaş civarında) kurşun zehirlenmesi açısından tarama testlerinden geçmesi gerekmektedir. Yüksek kan kurşun düzeyleri önemli kurşun  maruziyetinin bir belirtisidir.


    Kaynaklar

    Advisory Committee on Childhood Lead Poisoning Prevention, US Centers for Disease Control and Prevention. Interpreting and managing blood lead levels <10 µ g dL in children and reducing childhood exposures to lead. 2 Nov 2007.MMWR 56(RR08):1-14;16. Available online at http://www.cdc.gov/mmwr. Accessed 10 Jan 2008.

    American Academy of Pediatrics. Lead exposure in children: prevention, detection, and management (policy statement). Oct 2005. Pediatrics 116;4:1036-1046. Available online at http://aappolicy.aappublications.org. Accessed Aug 2004 and 4 Dec 2007.

    US Centers for Disease Control and Prevention. Recommendations from the Advisory Committee on Childhood Lead Poisoning Prevention. Mar 2002. Available online at http://www.cdc.gov/nceh.htm. Accessed Aug 2004 and 4 Dec 2007.

    US Centers for Disease Control and Prevention. Screening young children for lead poisoning: guidance for state and local public health officials. Nov 1997. PDF available for download at http://www.cdc.gov/nceh. Accessed 10 Aug 2004 and 4 Dec 2007.

    US Centers for Disease Control and Prevention. General lead Information: questions and answers. Available online at http://www.cdc.gov/nceh. Accessed Aug 2004 and 4 Dec 2007.

  • Tüberküloz

    Son yıllarda tüberküloz  (TB), insan bağışıklık yetersizliği virüs&uuml (HIV) ve ilaç direnci gibi nedenlerle tekrar ciddi bir tehdit haline getirmiştir. Bu enfeksiyon hastalığına yakalananların ve salgınların sayısındaki artışlar nedeniyle 1990’ların sonlarından beri bu hastalık insanları  kaygılandırmaktadır. Tüberküloz önemli ve büyük bir sağlık sorunudur. Güncel kılavuzlar riskli grupların taranmasını istemektedir. Yüksek riskli gruplarla temas eden çocuklar da taranabilir.

    Enfeksiyon bir tüberkülin deri testi ve/veya bir kan testi ile saptanabilir. Çocuklarda , HIV’i veya edinilmiş bağışıklık yetersizliği (AIDS) olanlarda kan testinin etkinliğine ilişkin  daha fazla verinin gerekli olduğuna dikkat çekilmektedir.

    Düşük riskli grupların rutin olarak taranması önerilmemekle birlikte öğrencilerden sıklıkla okulun ilk gününden önce test olmaları istenir.

    Ayrıca, tüberküloz olduğu kanıtlanmış veya kuşkulanılan biriyle temasta olanlar, HIV enfeksiyonu veya riski taşıyanlar en yüksek öncelikli tarama testleri adaylarıdır.

    Yüksek riskli bir erişkinle temasa gelen çocuk da test edilmelidir. Yüksek riskli kategorisi tüberküloz olduğu bilinen veya  kuşkulanılanlarla yakın termasta bulunanları, sağlık çalışanlarını, bu hastalığın yüksek oranda görüldüğü ülkelerden göç edenleri (genellikle daha az endüstrileşmiş, gelişmekte olan ülkeler), HIV’lileri, alkolikleri, enjeksiyon şeklinde ilaç  veya başka yasadışı maddeleri kullananları, uzun süre bakımevlerinde kalanları (huzurevleri, akıl sağlığı tedavi kurumları, tutsakları ve evsiz barınaklarında yaşayanları), tıbben yeterince hizmet verilmediği düşünülenleri içerir.


    Bağlantılar
    CDC: TB fact sheet
    University of Iowa’s Virtual Children’s Hospital: Tuberculosis (TB)


    Kaynaklar

    US Centers for Disease Control and Prevention. QuantiFERON-TB Gold Test (fact sheet). Last modified 16 Nov 2007. Available online at http://www.cdc.gov. Accessed 6 Dec 2007.

    Children’s Virtual Hospital and The University of Iowa. Pediatrics common questions, quick answers: TB (tuberculosis). Last revised Apr 2002. D’Alessandro D and Huth L. Available online at http://lib.cpums.edu.cn. Accessed 26 Jul 2004 and 6 Dec 2007.

    New Jersey Medical School and National Tuberculosis Center, University of Medicine and Dentistry of New Jersey. History of TB: the recent TB epidemic. 26 Feb 2001. Available online at http://www.umdnj.edu. Accessed 26 Jul 2004 and 6 Dec 2007.

    US Centers for Disease Control and Prevention. Targeted tuberculin testing and treatment of latent tuberculosis infection (American Thoracic Society/CDC statement). 9 Jun 2000. MMWR 49(RR06);1-54. Available online at http://www.cdc.gov/mmwr/. Accessed 21 Jul 2004 and 6 Dec 2007.

    University of Iowa Health Care. Tuberculosis. Last modified 19 Oct 2006. Available online at http://www.uihealthcare.com. Last accessed 6 Dec 2007.

    Tuberculosis. In: Caring for Your Baby and Young Child: Birth to Age 5. 1999. Bantam. Excerpt available online at http://www.medem.com. Accessed 26 Jul 2004 and 6 Dec 2007.

    Screening for tuberculosis and tuberculosis infection in high-risk populations: recommendations of the advisory council for the elimination of tuberculosis. 8 Sep 1995. MMWR:44(RR-11);18-34. Available online at http://www.cdc.gov/mmwr/. Accessed 21 Jul 2004 and 28 Jan 2008.

Genel Kaynaklar

Hagan JF, Shaw JS and Duncan PM, eds. Bright Futures: Guidelines for Health Supervision of Infants, Children, and Adolescents (3rd ed.). 2008. Washington, DC: American Academy of Pediatrics.

Schedules for children and adolescents-United States, 2008 . Ocak  2008. Pediatrics 121(1):219-220. http://pediatrics.aappublications.org. İnternete giriş tarihi: 10 Ocak 2008.

American Academy of Pediatrics, Committee on Practice and Ambulatory Medicine; Bright Futures Steering Committee. Recommendations for preventive pediatric health care. Aralık 2007. Pediatrics 120(6):1376. http://pediatrics.aappublications.org. İnternete giriş tarihi: 7 Ocak  2008.

Green M and Palfrey JS. Bright Futures: Guidelines for Health Supervision of Infants, Children, and Adolescents, Pocket Guide (2nd ed.). 2002. National Center for Education in Maternal and Child Health. http://www.brightfutures.org/pocket/index.html. İnternete giriş tarihleri: 26 Ağustos  2004 ve  9 Ocak  2008.

Without symptoms of disease, children generally do not need many laboratory screening tests. If the health care provider identifies risk factors, appropriate screening tests will be offered (see menu above for examples).

For more information on what happens at your child’s medical exams, see Bright Futures: Guidelines for Health Supervision of Infants, Children, and Adolescents, Pocket Guide.

You can find out more about preventive medicine and the steps you can take to keep you and your family healthy by reading the companion article Staying Healthy in an Era of Patient Responsibility.