Diğer adları
Kardiyak Biyobelirteçler
Resmi adı
Kalp Belirteçleri
Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 9 Kasım 2017.

Nedir bunlar?

Kalbin biyolojik belirteçleri kalp hasarlandığı zaman kana salınan maddelerdir. Akut koroner sendromdan (AKS) kuşkulanılan hastaların tanı, değerlendirme ve takibinde bu biyolojik belirteçlerin ölçülmesi yararlı olmaktadır. AKS bulguları göğüs ağrısı, göğüste bası hissi, bulantı ve/veya nefes darlığını içerir. Bu bulgular kalp krizi  ve anjina pektorisle ilişkili olmasına rağmen kalp dışı hastalıklarda da görülebilmektedir. Kalbe spesifik bir veya birden fazla sayıda biyolojik belirtecin kan düzeylerindeki artışlar AKS hastalarını tanımlayarak rahatsızlıklarının hızlı tanı ve uygun tedavisine olanak tanır.

Kalbe ulaşan kan ve oksijen miktarında hızlı azalma AKS'ye neden olmaktadır. İskemi de denilen bu azalmanın nedeni genellikle koroner arterlerin çok daralmasına veya bu atardamarlar içindeki kan akımının aniden bloke olmasına bağlıdır. Kalbin kan akımındaki azalma anjina pektorise (göğüs ağrısı) neden olabilmektedir. Kalbe giden kan akımı bloke olduğu veya anlamlı derecede azaldığında kalp hücrelerinin ölmesine neden olarak akut miyokart enfarktüsünü (AMI veya kalp krizi)  tetiklemektedir. Bu durum etkilenmiş kalp kasının ölümüne, kalıcı hasara ve kalpte nedbeleşmelere yol açabilmektedir.

Uygun tedaviye başlanabilmesi için mümkün olduğu kadar kısa zamanda AKS'nin belirlenmesi ve şiddet derecesini değerlendirmek için kalp  biyolojik belirteçler testlerine bakılması istenir. Tedavileri ve izlem gereklilikleri farklı farklı olduğundan kalp krizini anjina pektoristen ayırt etmek önemlidir. Kalp hasarını ve oluşacak komplikasyonları en alt düzeye indirmek için kalp krizleri için hızlı tıbbi girişim kritik önem taşır. Doktor günde 24 saat ve haftada 7 gün hızlı sonuç alma koşuluyla kallbe özgü biyolojik belirteçleri isteyebilmelidir. Testlerin bir bölümü hastanın tedavi gördüğü yerde acil serviste veya hasta başında uygulanabilmektedir. Kan düzeylerinde bir artışın gözden kaçmaması ve kalp krizinin şiddet derecesini belirlemek için sıklıkla kalbe özgü bir veya birden fazla sayıda biyolojik belirteç ardışık test edilir.

Doktorlar rutin olarak kalbe özgü az sayıda biyolojik belirteci kullanmaktadır. Kalp hasarını belirlemede halen troponin adlı biyolojik belirteç daha çok tercih edilmektedir. Kalbe özgü diğer biyolojik belirteçler kalp için o kadar spesifik değildir. Bu belirteçler iskelet kası hasarı, karaciğer hastalığı veya böbrek hastalığında yükselebilmektedir. Kalbe özgü başka birçok potansiyel biyolojik belirteç de araştırılmakta olup klinik yararlılıkları henüz belirlenememiştir.

Dikkat: Kalbe özgü biyolojik belirteçler genelde sağlıklı toplumu kalp hastalığı geliştirme riski açısından taramada  kullanılan testlerle aynı değildir. Bu testleri Kalp Riskini Değerlendirme başlığı altında bulabilirsiniz..

 Laboratuvar Testleri

 Akut Koroner Sendromu (AKS) olduğundan kuşkulanılan hastaların tanısı, değerlendirmesi ve takibine yardımcı olmak için kullanılan güncel kalbe özgü biyolojik belirteç testleri:

Gelecekte oluşabilecek kalp olayları (prognoz) riskini değerlendirmek için kullanılabilen ek biyolojik belirteç testleri

Kullanımları giderek terk edilmiş testler-aşağıdaki testler kalp hasarına özgün testler olmadığı gibi AKS'den kuşkulanılan hastaları değerlendirmek  için artık önerilmemektedi:

Kalbe özgü biyolojik belirteçlerle birlikte sıklıkla istenen daha genel amaçlı testler

Gelecekte kullanımı olabilecek testler:

Laboratuvar analizleri dışındaki testler
Bu testler, doktorların kalbin şekli, büyüklüğü ve işlevini incelemelerine izin verir. Kalp ritmindeki değişiklikleri saptamak, hasarlı dokuları ve tıkanmış atardamarları belirlemek ve değerlendirmek için kullanılabilir.

Özet  Tabloları

Aşağıdaki tablolar halen kullanılan kalbe özgü biyolojik belirteçleri özetlemektedir:

Genellikle Kullanılan Kalbe Özgü Biyolojik Belirteç Testleri

Bu testler Akut Koroner Sendromu (AKS) olduğundan kuşkulanılan hastalara tanı konmasına, değerlendirilmesine ve takibine yardımcı olmak için kullanılır.

Belirteç  

Nedir ?

Doku kaynağı

Yükselmesinin Nedeni

Yükselmesine kadar geçen zaman

Normale dönene kadar geçen zaman

Ne zaman/Nasıl Kullanılır?

CK

Enzim - üç farklı izoenzimi bulunmaktadır

Kalp, beyin ve iskelet kasında

Kalp ve/veya kas hücrelerinin zedelenmesi

Hasardan 4 - 6  saat sonra; 18-24 saatte en yüksek düzeye ulaşır

Devam eden bir hasara bağlı değilse 48 - 72 saat

CK-MB ile birlikte uygulanır

CK-MB

CK'nin kalple ilişkili

izoenzimi

Esas olarak kalpte ; iskelet kasında da bulunur

Kalp ve/veya kas hücrelerinin zedelenmesi

Kalp krizinden 4-6 saat sonra; 12-20 saat içinde en yüksek düzeye ulaşır

Yeni veya devam eden bir hasar yoksa 24 - 48 saat

Troponine göre daha az spesifiktir; troponin testi yapılamadığında istenebilir.

Miyoglobin

Oksijen depolayan protein

Kalp ve diğer kas hücrelerinde

Kalp ve/veya kas hücrelerinin zedelenmesi

Hasardan 2-3 saat sonra; 8-12 saat içinde en yüksek düzeye ulaşır

Hasardan sonraki 1 gün içinde

Erken tanıya ulaşmak için bazen troponin testiyle birlikte yapılır.

Kardiyak Troponin

Düzenleyici protein kompleksi. Kalbe özgü iki  spesifik izoformu (T ve I) mevcuttur

Kalpte

Kalp hasarı

4 - 8 saat

7-14 gün yüksek düzeylerde kalır

Kalp krizi tanısı koymak, hasarın derecesini değerlendirmek için yapılır

Hastalığın akibetini (prognoz) tahmin için kullanılan biyolojik belirteç testleri

Bu testler ileride oluşabilecek  kalp rahatsızlıkları riskini değerlendirmek için kullanılabilir.

Biyolojik belirteç  

Nedir?

Yükselmesinin nedeni

Ne zaman / Nasıl kullanılır?

hs-CRP

Protein

İltihaplanma

Kalp krizi geçirmiş hastaların ileride kalp rahatsızlığı olma riskini belirlemeye yardımcı olabilir

BNP ve  NT-proBNP

Hormon

Kalp yetmezliği

Kalp yetmezliği tanısı koymaya, kalp yetmezliği ve sonlanımını değerlendirmeye, tedaviyi takibe yardımcı olur

İlgili Sayfalar

İnternette ilgili başka adresler
American Heart Association (Amerikan Kalp Derneği)
NHLBI: National Heart Attack Alert Program (NHLBI: Ulusal Kalp Krizi Uyarı Programı)
National Academy Of Clinical Biochemistry (NACB): Laboratory Medicine Practice Guidelines - Biomarkers of Acute Coronary Syndromes and Heart Failure(Ulusal Klinik Biyokimya (NACB) Laboratuvar Tıbbı Uygulama Kılavuzları- Akut koroner sendrom ve Kalp Yetmezliğinin Biyolojik Belirteçleri

Makale Kaynakları

NOT: Bu makale burada alıntılanan kaynaklardan yararlanan araştırmalarla birlikte Lab Tests Online Editöryal İnceleme Kurulunun toplu deneyimlerine dayanmaktadır.Bu makale periyodik olarak Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte ve inceleme sonucu güncelleştirilebilmektedir.  Alıntı yapılan yeni kaynaklar listeye eklenecek ve kullanılan orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

Bu Güncel Derlemede Kullanılan Kaynaklar

Pagana, Kathleen D. & Pagana, Timothy J. (© 2007). Mosby's Diagnostic and Laboratory Test Reference 8th Edition: Mosby, Inc., Saint Louis, MO. Pp 1035, 319, 321, 668, 950, 670.

Clarke, W. and Dufour, D. R., Editörler (2006). Contemporary Practice in Clinical Chemistry, AACC Press, Washington, DC. s. 306-315.

Wu, A. (2006). Tietz Clinical Guide to Laboratory Tests, Fourth Edition. Saunders Elsevier, St. Louis, Missouri. s.261-268.

Christenson, R., Editor (© 2007). Biomarkers of Acute Coronary Syndrome and Heart Failure. National Academy of Clinical Biochemistry, Laboratory Medicine Practice Guidelines [İnternet bilgileri]. http://www.aacc.org/AACC/members/nacb/LMPG/OnlineGuide/PublishedGuidelines/ACSHeart/ http://www.aacc.org. 24-2-08'den itibaren internette.

Weinrauch, L. (30 Mart 2007 tarihinde güncelleştirilmiş). Heart Attack. MedlinePlus Medical Encyclopedia. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000195.htm . 7/ 2/08'dan itibaren internette.

 (2007 May). What is a Heart Attack. National Heart Lung and Blood Institute. http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/HeartAttack/HeartAttack_WhatIs.html. 7/ 2/08'dan itibaren internette.

Schreiber, D. and Miller, S. (26 Temmuz 2006 tarihinde güncelleştirilmiş). Use of Cardiac Markers in the Emergency Department. emedicine. 24-2-08'den itibaren internette.

(2007 April). April 2007 Clinical Laboratory News: New NACB Guidelines Emphasize Cardiac Troponin for ACS. Clinical Laboratory News April 2007: v33 (4). http://www.aacc.org/AACC/publications/cln/2007/april/cover1_0407.htm http://www.aacc.org. 17/ 2/08'dan itibaren internette.

(July 2, 2008). Journal of American Medical Association, Patient page: Acute Coronary Syndrome. (JAMA, Vol 300, No. 1). PDF formatında: http://jama.ama-assn.org/cgi/reprint/300/1/132.pdf through http://jama.ama-assn.org. 2008 Temmuzundan itibaren internette.

American Heart Association: What is Acute Coronary Syndrome?  http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=3010002. 2008 Temmuzundan itibaren.

Daha önceki gözden geçirmede kullanılan kaynaklar

Thomas, Clayton L., Editor (1997). Taber's Cyclopedic Medical Dictionary. F.A. Davis Company, Philadelphia, PA [18. Basım].

Pagana, Kathleen D. & Pagana, Timothy J. (2001). Mosby's Diagnostic and Laboratory Test Reference 5th Edition: Mosby, Inc., Saint Louis, MO.

Morrow, D. et. al. (2004 April 8). Clinical: Acute Coronary Syndromes - Chapter 1. NACB Laboratory Medicine Practice Guidelines [İnternette taslak kılavuzlar]. http://www.nacb.org/lmpg/biomark/card_biomarkers_chp1.doc t http://www.nacb.org.

Tang, W., et. al. (İkinci Taslak 27 Şubat 2004 ). NACB: Recommendations for the use of Cardiac Biomarkers in Heart Failure. [İnternette taslak kılavuzlar]. http://www.nacb.org/lmpg/biomark/card_biomarkers_chp2.doc http://www.nacb.org.

Canto, J. (2002 July 1) Cardiac Biomarkers in Acute Coronary Syndrome, An Update in 2002. Univ of Alabama School of Medicine Division of Continuing Medical Education and Alabama Quality Assurance Foundation [On-line CME]. http://www.cme.uab.edu/onlineCourses/CardiacBiomarkers/ID0073.htm http://www.cme.uab.edu.

Titus, Karen. (March 2004) The Latest on IMA Levels, High and Low. CAP Today. x http://www.cap.org/apps/docs/cap_today/feature_stories/0304IMA.html http://www.cap.org.

Robert H. Christenson, Ph.D., DABCC, FACB. Professor of Pathology, Professor of Medical and Research Technology. Director, Rapid Response Laboratories, University of Maryland School of Medicine, Baltimore, Maryland.